Blogs

Gemeenten: koop professionele pleegzorgbegeleiding in

Tijdens een bijeenkomst voor gemeenten over pleegzorg hoorde ik de verbazing bij een beleidsmedewerker. Zij had zich niet gerealiseerd dat er ook geld nodig is voor de begeleiding van het pleeggezin, naast de onkostenvergoeding voor pleegouders. Daarom mijn oproep aan gemeenten.

Voorkom de valkuil om te denken dat alle kinderen, zonder begeleiding, door familie en vrienden opgevangen kunnen worden als het thuis (even) niet meer gaat. Koop professionele pleegzorgbegeleiding in om het opvangen van uithuisgeplaatste kinderen voor ieder kind tot een succes te maken. Dat een plaatsing niet vanzelfsprekend een succes wordt, blijkt namelijk uit het feit dat het nog vaak mis gaat in de huidige praktijk. Bij een derde tot de helft van de plaatsingen lopen de problemen in het pleeggezin zo hoog op dat de plaatsing voortijdig eindigt (Van Oijen, 2010; Strijker & Knorth, 2007). Het kind is dan gedwongen om te verhuizen naar weer een andere plek.

Professionele begeleiding

Bij een derde tot de helft van de plaatsingen lopen de problemen in het pleeggezin zo hoog op dat de plaatsing voortijdig eindigt

Begeleiding van het pleegkind, de ouders en de pleegouders is een specialistisch vak, dat om drie redenen hard nodig is. Allereerst hebben pleegkinderen vaak een problematische voorgeschiedenis, van bijvoorbeeld mishandeling of verwaarlozing. Dit kan grote gevolgen hebben voor hun ontwikkeling en gedrag. Het opvoeden van kinderen met een dergelijke voorgeschiedenis vraagt veel vaardigheden en uithoudingsvermogen van pleegouders.

Ten tweede kunnen sommige ouders moeilijk accepteren dat hun kind niet meer thuis woont. En sommige pleegouders vinden het op hun beurt moeilijk om ouders een plek te geven in het leven van het kind. Samenwerking tussen ouders en pleegouders is dan ook lang niet altijd een vanzelfsprekendheid. Professionele begeleiding kan noodzakelijk zijn om ervoor te zorgen dat de betrokkenen met elkaar door één deur kunnen. En dat het kind niet het gevoel krijgt te moeten kiezen tussen zijn ouders of pleegouders.

Ten slotte zal er, door de nadruk op preventie en hulp aan huis in de transitie en transformatie, vaker langer worden gewacht met een uithuisplaatsing. Als het dan mis gaat, is de kans groot dat de problematiek op het moment van de uithuisplaatsing heftiger is. En gezien alle hulp die er al geweest is, kan het voor ouders ook moeilijker zijn om de uithuisplaatsing te verdragen of accepteren. Ze hebben immers al aan zoveel hulp meegewerkt en nog wordt hun kind uit huis geplaatst. Reken maar dat er soms professionele pleegzorgbegeleiding nodig is om dit in goede banen te leiden.

Informele zorg is niet altijd de oplossing

Begrijp me niet verkeerd: ik wil het liefst dat ieder kind thuis opgroeit, bij de eigen ouders, broertjes en zusjes. Als dat om wat voor reden dan ook niet lukt, vinden deze kinderen bij voorkeur een veilig en warm thuis bij familie of vrienden, zonder dat er betrokkenheid van jeugdzorg nodig is (informele netwerkpleegzorg). Dit is een mooie oplossing in het netwerk, die heel goed past binnen de gedachte van de transitie en transformatie van de jeugdzorg. Maar de realiteit laat zien dat dit niet voor ieder kind de goede oplossing is. Voor sommige kinderen kan hun netwerk hen geen warm en veilig thuis bieden. Voor andere kinderen is ‘alleen’ een ander gezin niet voldoende, maar is professionele begeleiding nodig.

In de nieuwe Jeugdwet is wettelijk vastgelegd dat een alternatief gezin de meest gewenste zorgvorm is als een kind (even) niet meer thuis kan wonen. Mijn angst is dat gemeenten denken dat een gezin uit het netwerk het allemaal wel oplost. Pleegzorgbegeleiding is echter een vak dat voor de ontwikkeling van sommige kinderen broodnodig is. En wel om het kind de veilige en warme plek te bieden die het verdient.

Over de auteur

Mariska de Baat

Mariska de Baat werkt als onderzoeker en adviseur bij het Nederlands Jeugdinstituut. Zij is expert op het gebied van pleegzorg en één van de ontwikkelaars van de Richtlijn Pleegzorg (www.richtlijnenjeughulp.nl/pleegzorg) en het Kennisnetwerk Pleegzorg (www.kennisnetwerkpleegzorg.nl). Momenteel voert ze projecten uit voor meer kwaliteit en effectiviteit in de pleegzorg: de ontwikkeling van methodieken voor matching en pleegzorgbegeleiding, en de ontwikkeling van een monitor om breakdowns te voorkomen.

Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog

Helemaal mee eens. Het grootste deel van onze pleegkinderen is getraumatiseerd en heeft problemen met de hechting. Door een goede voorbereiding en begeleidig van pleeggezinnen wordt de kans vergroot dat het kind op een goede manier in het pleeggezin kan blijven.
Het blijkt ook een illusie om te denken dat de plaatsing in een netwerkgezin minder begeleiding vraagt dan een bestandsgezin. Natuurlijk zijn er netwerkplaatsingen die weinig begeleiding nodig hebben, maar er zijn ook bestandsgezinnen die weinig begeleiding nodig hebben. In de praktijk blijkt er nauwelijks verschil.
Wij proberen als hulpverlening zo min mogelijk te doen, en stimuleren eigen oplossingen en overleg tussen betrokkenen, maar zoals Mariska al pleit, in veel gevallen is de begeleiding broodnodig.

Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker

Dank voor je reactie Maggy! Mooi dat jullie in de begeleiding elementen gebruiken die naadloos aansluiten bij de transformatie, zoals het stimuleren van eigen oplossingen.

Een interessante vraag vind ik nog wanneer begeleiding aan een netwerk- of bestandspleeggezin wel/niet nodig is. Hangt dat af van hoe het met het kind gaat? Is dat op verzoek van pleegouders? Wie heeft daar ideeën over?

Voorzitter / bestuurder

Begeleiding aan pleegzorggezinnen is inderdaad heel belangrijk. Ik spreek uit eigen ervaring. Ik heb in vijf jaar tijd ongeveer 30 crisisplaatsingen gehad. Niet helemaal vergelijkbaar met langdurige pleegzorg. De kortste plaatsing was een weekend, de langste ruim een jaar.

Omdat we steeds meer ervaring kregen en kennelijk goed bevielen, werden de plaatsingen steeds heftiger. Gelukkig is van de dertig plaatsingen maar één kind vroegtijdig bij ons vertrokken (let wel: we hebben het hier over crisisplaatsingen - ik neem aan dat de 30-50% vroegtijdige beeindiging van plaatsingen de langdurige betreft). Wel weet ik zeker, dat het zonder begeleiding vaker zou zijn gebeurd. Zeker in het begin hadden we heel veel aan "onze" begeleider. Later zagen we die maar heel sporadisch en ook dat was prima. Wat ik heel prettig vond was dat we steeds dezelfde begeleider hadden. Daarnaast vond ik het geweldig en noodzakelijk dat er 24 uur telefonisch begeleiding beschikbaar was voor noodsituaties. Daar heb ik een paar keer dankbaar gebruik van gemaakt.

Van de andere kant vond ik het vaak erg irritant om naast de pleegzorgwerker te maken te hebben met een voogd, en elke keer weer een andere, heb me vaak afgevraagd of dat niet efficienter kan! Ook heb ik overleggen meegemaakt waar onze "cases" besproken werden, waarbij meer dan 15 professionals om de tafel zaten. Niet alleen weinig efficient, maar ook viel het me op dat wij als pleegouders nauwelijks bevraagd en gehoord werden, terwijl wij het kind de hele dag meemaakten. Ook dat moet anders. Meer maatwerk in begeleiding en veel meer samenwerken met ouders en pleegouders is ook hier het devies. Misschien een open deur, maar het kan het stelsel enorm verbeteren.

Maak ik meteen van de gelegenheid gebruik om iedereen op te roepen om erover na te denken of het niet ook iets is voor jou, Pleegzorggezin worden. Als je warmte en een plek in je huis over hebt is dat al voldoende. Als je meer wil weten, voors en tegens, zoek me dan even op!

Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog

Een goed pleidooi, Mariska!
Ik zou nog wel willen toevoegen dat het niet altijd om een perspectiefbiedende plaatsing gaat. Er zijn ook pleeggezinplaatsingen waarbij het de bedoeling is dat de eigen ouders het, zodra dit kan, weer overnemen. Bij een terugplaatsing is goede professionele begeleiding essentieel. Verder zijn er ook nog partiële plaatsingen en weekendpleeggezinnen. Ook daarbij vraagt de systemische problematiek om professionele begeleiding. of het nu een netwerkgezin of een bestandsgezin is. Kortom: het is mooi als het in eigen netwerk soepel opgelost wordt, maar dan blijven er nog genoeg plaatsingen over die om professionele begeleiding vragen.

Pleegouder

Is het nu een derde of de helft van de plaatsingen die voortijdig eindigen, getalsmatig nog een groot verschil.
Ik hoor dit soort aantallen niet terug bij pleeggrootouders.

Natuurlijk is het noodzakelijk dat pleegouders begeleiding en ondersteuning krijgen waardoor ze hun pleegouderschap op de beste manier kunnen uitvoeren.
Ook is het nodig dat pleegouders serieus worden genomen , ze maken het kind het meest mee, ze hebben kennis.

Hiernaast is het kijken met elkaar naar wat het pleegkind nodig heeft om zich optimaal te kunnen ontwikkelen cruciaal. Gun een kind rust, erken wie zij, hij is, dan word opvoeden gemakkelijker. Wellicht worden daarmee minder plaatsingen beëindigd.

Het is belangrijk dat gemeentes niet alleen de ouder, de jeugdige maar ook de pleegouder faciliteert.
De samenwerking tussen ouder en pleegouders uit het netwerk kan inderdaad heel lastig zijn en bij een redelijke intensieve omgangsregeling is een goede deskundige begeleiding gewenst.

Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Adviseur
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdbescherming, Jeugdgezondheidszorg, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdwelzijnswerk, Jeugdzorg, Justitie, Kinderopvang, Onderwijs, Onderzoek en advies
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Sector / werkveld: Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Organisatie: Verdiwel / Vivaan
Functie: Voorzitter / bestuurder
Sector / werkveld: Welzijn
Organisatie: Lindenhout
Functie: Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog
Organisatie: Irma Haxe Projecten & Trainingen/ Het LOCK
Functie: Projectleider & Trainer
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Jeugdbescherming, Jeugdgezondheidszorg, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdwelzijnswerk, Jeugdzorg, Onderwijs, Onderzoek en advies
Organisatie: SBPN
Functie: Secretaris/belangenbehartiger
Organisatie: Xonar
Functie: Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog
Organisatie: De Rading POR, Gezinspanel gemeente Utrechtse Heuvelrug
Functie: Pleegouder
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord