Blogs

De kinderwens van mensen met een verstandelijke beperking

Nic Drion
17531

Het is tijd voor een nieuwe discussie over verplichte anticonceptie voor mensen met een verstandelijke beperking of een ernstige psychische stoornis. Dat zei Martin Sitalsing, directeur van Jeugdbescherming Noord, op 29 januari in NRC naar aanleiding van de dood van een gehandicapt meisje. Ik doe graag mee aan die discussie. Omdat ik een leuke dochter heb met Syndroom van Down en een IQ van 45 - ik hoop dat ze nooit een kind krijgt want ze zal er niet voor kunnen zorgen. Maar ook omdat ik in mijn AMK-jaren veel ouders zag die niet goed genoeg voor hun kind konden zorgen, hoe graag ze dat ook wilden.

Ik herinner me een verstandelijk beperkte man die vier keer achter elkaar steeds een andere, eveneens beperkte vrouw bezwangerde. Steeds werd het kind weggehaald. En de man trok weer verder, op zoek naar een volgende vrouw… In zo'n geval heb ik persoonlijk geen moeite met gedwongen anticonceptie.

Vermogen

Centraal staat de vraag of volwassenen met een kinderwens in staat zijn tot minimaal verantwoord ouderschap: basale lichamelijke zorg, ontwikkelingsstimulatie, affectieve zorg en pedagogische opvoeding. Ouderschapscompetentie is het vermogen om in voldoende mate in de benodigde zorg te voorzien. Bij veel mensen met een beperking is dit vermogen gering. Vaak is de affectie er wel en kunnen ze beperkte fysieke zorg bieden, maar op de andere onderdelen schieten ze dikwijls tekort.

Bereidheid

Hoe vaak heb ik niet gehoord dat mensen een kind willen om eindelijk ‘iets van zichzelf’ te hebben

Verstandelijk gehandicapten mag in principe niet het recht op ouderschap ontnomen worden, vindt de Gezondheidsraad. Met de juiste ondersteuning kunnen ze immers adequate opvoeders zijn. Wel moeten de wensouders beschikken over voldoende vaardigheden en ontvankelijk zijn voor hulp van derden. Het gaat dus om hun bereidheid om langdurig hulp te vragen en te accepteren in het belang van hun kind.

Daar wringt vaak de schoen. Veel mensen met een handicap zijn al hun hele leven afhankelijk van anderen. Maar ze hebben dezelfde wensen als ‘gewone’ mensen: een eigen leven, een relatie, een kind. Hoe vaak heb ik niet gehoord dat mensen een kind willen om eindelijk ‘iets van zichzelf’ te hebben - een kind, een hond, of een cavia... Daarin schuilt de tragiek. Want ze kunnen soms wel voor een hond zorgen, maar niet voor een kind. Of ze kunnen het allebei niet, zelfs niet met steun. Bijvoorbeeld mijn dochter.

Vertrouwen

Instellingen die deze ouders begeleiden, moeten vertrouwen hebben in zowel hun vermogen als hun bereidheid. En hoe minder vermogen ouders hebben, hoe groter hun bereidheid moet zijn om levenslang hulp en bemoeienis van derden te accepteren.

Voorkomen

Voorkomen is de allerbeste weg, ook los van de discussie over gedwongen anticonceptie. Hierin kunnen we nog veel stappen maken. We moeten mensen met een kinderwens respectvol maar duidelijk durven vertellen dat ze waarschijnlijk nooit alleen voor hun kind kunnen zorgen, dat ze altijd bemoeienis van anderen moeten dulden. En dat de kans groot is dat het kind bij hen weg gehaald wordt.

We moeten ze laten oefenen met een oefenpop. Zet die op de moeilijkste stand, zodat de ouders in spe vier keer per nacht hun bed uit moeten voor een huilende baby, en overdag ook weinig rust hebben. Vaak is de behoefte aan ‘iets van zichzelf’ na een week al ernstig verminderd.

De kinderwens van mensen met een verstandelijke beperking moeten we serieus nemen. Juist door ze erop te wijzen hoe moeilijk ouderschap is. Hulpverleners moeten elkaar hierbij helpen. Voor medewerkers van MEE is het soms moeilijk om niet naast hun cliënt te staan, maar die te confronteren met de gevolgen van hun beperking voor mogelijk ouderschap. Laat dan iemand anders dat doen, iemand van Veilig Thuis bijvoorbeeld, die weet dat de kinderwens vaak leidt tot verdriet en verlies. Dat willen we die ouders besparen. Maar hun kinderen ook.

Over de auteur

Nic Drion

26 jaar ervaring in de jeugdzorg. Van Kindertelefoon tot AMK. In staf- en lijnfuncties. Sterk in beleid, analyse en creatieve oplossingen. Aandachtsgebieden: m.n. kindermishandeling, huiselijk geweld, AMHK vorming, nieuwe jeugdbescherming, Signs of Safety, oplossingsgericht werken, lean management (procesmanagement).

Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Directeur

Wat een mooie en genuanceerde blog Nic! Ik kan niet anders zeggen dan dat ik het hier volledig mee eens ben. Ik was nogal ongelukkig met de wijze waarop Sitalsing het onderwerp onder de aandacht heeft gebracht. Vooral omdat hij zich niet lijkt te realiseren dat er nog zoveel winst te behalen valt als het gaat om preventie van 'ongewenst ouderschap' om het zo maar even te noemen. Er zijn al methoden ontwikkeld in de gehandicaptenzorg om het onderwerp te bespreken met verstandelijk gehandicapten met een kinderwens. Jij noemt ook al een voorbeeld van. En dit is namelijk de kern waar het in deze discussie om zou moeten draaien: hoe voorkom je dat iemand zwanger wordt waarbij er grote risico's voor het kind in kwestie zullen zijn? Overigens strekt dat veel verder dan 'alleen' de (licht) verstandelijk beperkte mensen, zoals jij ook aanstipt. Verplichte/gedwongen sterilisatie is een heilloze weg die we niet op moeten gaan. Maar uiteraard hebben we tegelijkertijd ook met z'n allen de verplichting om kindermishandeling zoveel mogelijk te voorkomen! Het een sluit het ander niet uit....

Dag Nic, een mooie en genuanceerde blog schreef je! Een kinderwens leeft bij een groot deel van de volwassen bevolking en trekt zich niets aan van IQ of andere omstandigheden. Het is een verlangen dat nauwelijks te beredeneren is, hoe intelligent je ook bent. Ik ben opgegroeid in een gezin met zwakbegaafde ouders, broers en zussen. Bovendien ben ik opgegroeid in een wijk in Haarlem waar vooral soortgelijke gezinnen woonden. Ik zie generaties lang onvermogen bij het ouderschap en leed bij de kinderen. Persoonlijk ben ik blij met de opnieuw opgelaaide discussie over verplichte anticonceptie. Ik schreef er over in mijn laatste blog: http://www.luciekessens.nl/index.php/doorstart-discussie-verplichte-anticonceptie.
Overigens wordt morgenavond het onderwerp weer besproken in het tv programma Jinek.
Ik hoop op veel mensen die zich mengen in de discussie over verplichte anticonceptie.

Adviseur

' Voor medewerkers van MEE is het soms moeilijk om niet naast hun cliënt te staan, maar die te confronteren met de gevolgen van hun beperking voor mogelijk ouderschap. Laat dan iemand anders dat doen, iemand van Veilig Thuis bijvoorbeeld'; 

dit vind ik een bijzondere oplossing. Juist degene die dichtbij staat, kan empatisch de beste ingangen vinden om een 'slecht nieuws boodschap' over te brengen; juist bij verstandelijke beperkingen. Herhaling en onderbouwing in warmte komt beter over.

Veilig Thuis heeft nu al wachtlijsten en zou moeten doen waarvoor ze in het leven zijn geroepen... onderzoek of...

Organisatie: IngridWerkt
Functie: Pedagogisch wetenschapper; onderzoeken, ontwikkelen, schrijven
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Jeugdgezondheidszorg, Jeugdzorg
Organisatie: Interim manager/verandermanager. Eigen bedrijf: Strength Interim Solutions
Functie: Directeur
Sector / werkveld: Gemeentelijke overheid, Jeugdbescherming, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdwelzijnswerk, Jeugdzorg, Kinderopvang, Onderzoek en advies, Jeugdreclassering, Wijkteams/jeugdteams, Maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, gehandicaptenzorg, lokaal welzijn/AMW
Organisatie: Hogeschool Leiden
Functie: Lector residentiele jeugdzorg
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Directeur Effectiviteit en Vakmanschap
Sector / werkveld: Jeugd-ggz
Organisatie: William Schrikker Groep
Functie: Adviseur
Organisatie: GGD Hollands Noorden
Functie: Adviseur
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord