Blogs

Uithuisplaatsing? Grootouders eerst!

10895

Als een kind niet meer thuis kan wonen, zijn de grootouders vaak een laatste redmiddel. Maar we moeten het omdraaien: de vertrouwde plek van opa en oma als logisch pleeggezin.

De transformatie van de zorg voor jeugd, waaronder de pleegzorg, vraagt steeds meer van de directe omgeving van een kind in nood. Als het wijkteam of de specialistische jeugdhulp de thuissituatie niet veilig kan maken met hulp van het netwerk van directe buren, tantes, ooms of onderwijzers, is een (tijdelijke) uithuisplaatsing aan de orde. Maar een uithuisplaatsing is per definitie traumatisch. Helemaal als dit betekent dat kinderen van crisisplaats naar crisisplaats verhuizen, omdat er nog niet voldoende duidelijkheid is over de toekomst. Of omdat er domweg een tekort aan pleegouders is die voor langere tijd een kind kunnen opvangen.

Vertrouwde plek

Juist een plaatsing bij grootouders heeft dan voordelen. Grootouders zijn er al en hoeven dus niet te worden gezocht. Kinderen verhuizen naar een voor hen al vertrouwde plek. En lang blijven is bij voorbaat een optie. Nu zijn er al duizenden kinderen die bij hun grootouders wonen, maar toch is er nog werk aan de winkel. Nu wonen kinderen vaak bij hun grootouders omdat het toevallig zo is gelopen (bijvoorbeeld een uit de hand gelopen logeerpartij). Of omdat alle andere opties op niets uitliepen (bijvoorbeeld een kind dat na twee mislukte pleegzorgplaatsingen en een schorsing uit de residentiële instelling bij zijn grootouders aanklopt).Grootouders zijn niet een allerlaatste redmiddel, maar een eerste te verkennen mogelijkheid

Omdenken

De Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland (SBPN) bepleit een omdenken in de potentie van grootouders als opvoeders: niet als allerlaatste redmiddel als al het andere heeft gefaald, maar als eerste te verkennen mogelijkheid als blijkt dat kinderen niet langer thuis kunnen blijven wonen.

Waarom? De meest voor de hand liggende redenen zijn:

  • Elk kind heeft recht op een gezinsleven, zoals vastgelegd in het Kinderrechtenverdrag.
  • In Nederland is een tekort aan pleegouders, maar er is ook sprake van vergrijzing.
  • Voor het opvangen van kinderen met een trauma is levenservaring van belang.

Pleeggrootoudercodicil

Verschillende generaties hebben elkaar harder nodig dan ooit. Daarbij is het niet alleen zaak om in geval van nood bij grootouders aan de bel te trekken, maar ook om een maatschappelijke discussie op gang te brengen. Een discussie waardoor grootouders zich realiseren dat ook hun kleinkind op de stoep kan staan, en zich afvragen wat ze dan zullen doen. De SBPN ziet een (digitaal) ‘pleeggrootoudercodicil’ wel zitten: bij elk kind staat achter zijn burgersservicenummer dat zijn grootouders in geval van nood bereid zijn het op te vangen. Wat zou dat een hoop onrust en heen-en-weer-schuiven met kinderen schelen! 

Eerste Hulp bij Opvoedingsproblemen

Daarbij moet je als grootouder ook weten dat je er niet alleen voor staat. Je kunt een beroep doen op pleegzorg op maat en een vergoeding. Zo worden opa en oma’s wanneer nodig omama’s en opapa’s, als een Eerste Hulp Bij Opvoedingsproblemen (EHBOP). Is dat niet de pedagogische civil society in optima forma?

Over de auteur

Jos Verhoeven

in het dagelijkse leven pleeggrootvader/opvoeder van mijn 13 jarige kleinzoon. in het verlengde hiervan bevlogen bestuurder/belangenbehartiger van de Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland

Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Adviseur

Lees ook het rapport Grandparents as Carers - Trends & Support Services in Europe van Eurochild, waarin verschillende initiatieven en ontwikkelingen m.b.t. de rol van grootouders wordt beschreven en ook aanbevelingen worden gedaan, http://eurochild.org/de/examples/library-details/article/grandparents-as-carers-trends-support-services-in-europe/, in dit rapport ook een beschrijving van de ondersteuning die door SBPN wordt gegeven.

Hallo,

Ik zag dit blog en wil toch even reageren. Ik werk bij Flexusjeugdplein en wij hebben ook pleegzorg. Mijn ervaring is dat er in Rotterdam en omgeving juist altijd eerst in het netwerk gegeken wordt of de kinderen daar kunnen worden opgevangen. Ik ken heel veel voorbeelden van kinderen die naar opa en oma gaan (of broers, zussen, ooms en tantes). Er wordt juist zoveel mogelijk voorkomen dat kinderen naar een crisisplek toegaan of een pleeggezin als het netwerk kan bijspringen. In de jeugdhulpverlening is al jaren bekend wat een impact een uithuisplaatsing heeft en een netwerkplaatsing is daarom een veel fijnere oplossing.

Groetjes Carina

Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker

Hoi Jos,

Ik ben het helemaal met jou eens dat het belangrijk is om eerst de mogelijkheden van het netwerk (in dit geval opa en oma) te onderzoeken. Ik ben heel erg benieuwd naar ervaringen in de praktijk. Is het wel/niet gebruikelijk om eerst het netwerk te onderzoeken voor er een bestandsgezin wordt gezocht? Is daarin afgelopen jaren een verschuiving te zien door meer nadruk op eigen kracht en netwerkoplossingen? Zijn er naast Carina nog anderen die hun ervaring hiermee willen delen?

Hartelijke groet, Mariska

Communicatie- / internetmedewerker

Hoi Mariska,

Bij Jarabee (Twente) is het ook gebruikelijk om eerst de mogelijkheden in het netwerk te onderzoeken. Zie bijgaand artikel voor een mooi praktijkvoorbeeld: http://www.jarabee.nl/opa-en-oma-zorgen-voor-kleinkind.

Wanneer je meer wilt weten over hoe we dit in Twente aanpakken, mag je me gerust bellen of mailen.

Hartelijke groet, Danielle

Ervaringsagoog / medisch secretaresse/moeder

Hi Jos,

Ik ben het helemaal eens met wat jij schrijft. Bij ons is toevallig exact datgene aan de hand (geweest:). Kind van 13 woonde bij haar vader en is daar weggevlucht. Ze is naar haar grootouders gegaan waar zij een hechte band mee heeft. Deze vingen haar liefdevol op. Kind's vader maakte hen bang door zijn auto dag en nacht voor de deur te zetten (hij kan nogal gewelddadig zijn)... Desondanks kon ze daar steeds wat meer ontspannen. Als het aan BJZ had gelegen was ze direct bij opa en oma weggehaald en ergens naar een onbekende plek gebracht. Gelukkig hebben opa en oma alles in het werk gesteld om dat te voorkomen. Zij vingen hun kleinkind regelmatig op: 9 maanden lang in moeders huis wonen zodat het leven van de kleinkinderen (oudste is nu 19) door kon gaan. Daarna om de 2 weken een weekend en de helft van de vakanties. Moeder was daar ook bij. Echt sprake van een hechte, intense band waar de kinderen zich goed onder ontwikkelden ... na 2 weken zitting spoed uithuisplaatsing. Het vreemde was dat het om UHP bij opa en oma ging. Het ging om de onveiligheid bij vader! De gezinsvoogd vond niet dat dit de rol van opa en oma was. Was ook bang dat het kleinkind niet meer terug zou willen naar haar vader. Kind werd naar crisisopvang gestuurd en vervolgens naar een leefgroep alwaar ze nu nog geen week verblijft. Het arme kind! Ver weg van alles wat bekend is. Kind mag zeer weinig contact met grootouders en moeder. Enkel om het gevoel te geven dat het kind wel weer naar vader terug moet... Dat het daar onveilig was, mishandeling: zowel lichamelijk als geestelijk dat wordt voor het gemak maar terzijde geschoven. De gezinsvoogd is ronduit gemeen tegen opa en oma en tegen moeder. Ze doet alles wat vader wil. In dit geval dus ook. Kind weer een stuk vertrouwen kwijt. Terwijl er een enorm grote stap is gezet want niemand heeft gezegd weg te lopen. Kind moet zelf een band ontwikkelen met vader daar moeten anderen niet tussen gaan zitten. Vertrouwen in vader, vanuit kind, is aan diggelen. Geslagen, geschopt en bij keel gegrepen. Tevens absurd zware straffen. Wekenlang uit school naar kamer: naar beneden eten + de afwas! dan weer naar boven. En dat ook in de weekenden! Zonder radio/telefoon/t.v.niks! Eenzame opsluiting dus. De gezinsvoogd weet dat en toch vindt zij dat kind terug moet. Nergens over praten en sowieso contactherstel. En met een dreiging tegen moeder, dat moeder daar achter moest staan want o, jee! ga het niet anders doen anders kan je je kind nog minder zien: (daar kwam het op neer). Goed: ik ga teveel schrijven.. kan meestal niet stoppen bij dit onderwerp,.... maar: zo liep het dus bij ons, beknopte versie. Laat maar weten of er nog vragen zijn hoor. Via twitter zoek ik je ook even op :-) groet, Louise/Lisa

Ouderschapsdeskundige

Hallo,

Ik heb even nagedacht of ik een reactie zou plaatsen, maar het blijft maar steeds terugkomen in mijn hoofd, dus voila!

Als ex-pleegouder en inmiddels hulpverlener ben ik het helmaal eens met het kijken naar opvangmogelijkheden binnen het netwerk. Wel wil ik daar een kanttekening bij plaatsen. Het is niet alleen maar een voordeel. Opa en oma , of de andere familieleden, kunnen enorm in conflict komen met hun kind. Ik denk dat dit niet moet worden onderschat. Dit heeft een heel andere impact dan wanneer het tussen bestandspleegouders en de bio-ouder niet zo goed loopt.

Door naast opa en oma pleegouder te worden van je kleinkind maakt dat je de echte oma en opa rol niet meer hebt, je moet nu ook opvoeden. Een oom en tante bijvoorbeeld kan dan misschien een optie zijn.

Ik heb veel bewondering voor al die opa's en oma's die voor hun kleinkind zorgen, maar juist ook in hun belang wilde ik deze kanttekeningen even in deze discussie plaatsen.

Groet Jacqueline

Bedankt allemaal voor jullie reacties op de blog van Jos Verhoeven. Ook op LinkedIn komen reacties binnen, bijvoorbeeld deze: bit.ly/1ihzY8X

Secretaris/belangenbehartiger

Hallo,

Allemaal bedankt voor jullie geweldige reacties.

Zoals wij allemaal weten wordt er in het veld al veel aandacht geschonken aan de bijzondere relatie tussen grootouders en kleinkinderen, zeker als er in de gebruikelijke familie omstandigheden zich kinken in de kabel gaan voordoen.

Wij hebben aan het rapport van Eurochild meegewerkt en ik mocht aanwezig zijn bij de aanbiedig in Brussel aan de Europese Commissie. Jammer alleen dat er geen vervolg naar ons toe is.

Natuurlijk is een "netwerkplaatsing" een veel betere oplossing bij een uithuisplaatsing maar de specifieke mogelijkheden die grootouders kunnen bieden is daarbij nog een surplus. Daarom pleiten wij voor vroegtijdige informatie van grootouders .

Ook zou een aangepaste begeleiding van een grootouderpleeggezin  een belangrijke bijdrage kunnen zijn in het slagen van de plaatsing. Hiervoor biedt de de SBPN handvatten in de vorm van een grootouder begeleidingsplan.

Aangetoont is dat een grootouder plaatsing vele malen meer kans van slagen heeft (Drs v/d Bergh Leiden 2009) en dat de natuurlijke ouders in de meeste gevallen meer respect en vertrouwen hebben in hun ouders dan in vreemden, zodat conflicten in de meeste gevallen in de minne geschikt kunnen worden.

Als jullie interesse hebben in pleeggrootouders wij komen op de Landelijke pleeggrootouderdag, dit jaar op 4 november in Zwolle, bijeen. Even een mailtje naar info@pleeggrootouders.nl en wij sturen u per omgaande een inschrijfformulier toe.

Directeur

Geheel mee eens!

 

www.pedeng.nl

Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Adviseur
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdbescherming, Jeugdgezondheidszorg, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdwelzijnswerk, Jeugdzorg, Justitie, Kinderopvang, Onderwijs, Onderzoek en advies
Organisatie: Accare KJP
Functie: KInder-en jeugdpsychiater en bestuurder
Sector / werkveld: Jeugd-ggz, Justitie
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Sector / werkveld: Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Organisatie: Jacqueline Schilling, ouderschapsdeskundige
Functie: Ouderschapsdeskundige
Sector / werkveld: counselling
Organisatie: SBPN
Functie: Secretaris/belangenbehartiger
Organisatie: Pedagogisch Engagement
Functie: Directeur
Organisatie: Jarabee
Functie: Communicatie- / internetmedewerker
Organisatie: Firma Anten
Functie: Ervaringsagoog / medisch secretaresse/moeder
Organisatie: William Schrikker Groep
Functie: Adviseur
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord