Blogs

Opvoeden: een privézaak of (ook) een publieke zaak?

1948

Bij de hervormingen in de jeugdzorg is ervan uitgegaan dat burgers bereid zijn om netwerken te vormen rondom opvoeden. Uit mijn promotieonderzoek naar de opvattingen van ouders over het betrekken van de sociale omgeving bij de opvoeding blijkt die bereidheid echter niet vanzelfsprekend.

In aanloop naar de hervormingen zijn verschillende initiatieven ontwikkeld om netwerken rond de opvoeding van kinderen, ook wel de pedagogische civil society genoemd, te versterken. Een voorbeeld hiervan is Allemaal opvoeders waarin elf gemeenten activiteiten georganiseerd hebben om het contact tussen (mede)opvoeders te bevorderen. In mijn promotieonderzoek heb ik de pedagogische civil society onder de loep genomen en gekeken of er steun voor deze benadering gevonden kon worden door de effecten van Allemaal Opvoeders te onderzoeken.

Samen opvoeden is delicate kwestie

Ouders geloven niet dat zij het monopolie hebben op opvoeden

De resultaten van mijn onderzoek maken duidelijk dat het delen van opvoedingsverantwoordelijkheden gevoelig ligt. Zowel ouders als medeopvoeders zijn terughoudend. Ouders waren vrij stellig dat zij zelf bepalen wat, hoe en wanneer hun kind iets leert en wie zij mandaat geven om op te treden als secundaire opvoeders. Voor medeopvoeders gold dat hun terughoudendheid vooral voort lijkt te komen uit de angst dat hun bemoeienis met de opvoeding een negatieve reactie bij de ouders ontlokt. Dit roept de vraag op of het idee van het betrekken van het netwerk wel aansluit bij een geïndividualiseerde samenleving waarin de autonomie van ouders als primaire opvoeders – zowel vanuit het perspectief van ouders als medeopvoeders – een basisprincipe lijkt.

Nuancering van de tegenstelling

Tegelijkertijd geven de resultaten aanleiding tot een nuancering van de tegenstelling ‘opvoeden als privézaak vs. publieke zaak’: ouders geloven niet dat zij het monopolie hebben op opvoeden en dringen daar ook niet op aan. Ouders zijn niet alleen bereid opvoedingsverantwoordelijkheden te delen, ze benadrukken ook de waarde van de betrokkenheid van medeopvoeders, zowel voor hun kinderen als voor henzelf.  De resultaten van de evaluatie van Allemaal opvoeders sluiten hierop aan. (Mede)opvoeders lijken met name steun uit de activiteiten te halen doordat ze ervaringen uitwisselen, hun verhaal bij elkaar kwijt kunnen en worden aangezet tot reflectie op hun eigen opvoedend handelen.

Toekomst pedagogische civil society

Mijn promotieonderzoek wijst op een gespannen relatie tussen autonomie en gezamenlijkheid. De norm van autonomie lijkt niet te stroken met de praktische behoeften die blijken uit de vragen waar veel (mede)opvoeders mee worstelen. De toekomstige ontwikkeling van de pedagogische civil society vraagt om een mix van bescheidenheid en durf. ‘Bescheidenheid’ omdat deze netwerkgerichte benadering van opvoeden geen wondermiddel is en ‘durf’ omdat dit niet betekent dat de aanpak niet kan worden omarmd als een veelbelovende en aanvullende benadering in de zorg voor jeugdigen en hun opvoeders. Bij een concrete invulling daarvan zou het accent niet moeten liggen op het organiseren van eenmalige activiteiten, maar op het scheppen van de randvoorwaarden voor herhaalde ontmoetingen, zoals ik nader toelicht in een artikel in Pedagogiek. Toekomstig onderzoek kan aantonen welke activiteiten hiervoor het meest geschikt zijn.

We staan voor grote uitdagingen in deze tijd van hervormingen in de jeugdzorg. Tegelijkertijd biedt deze roerige tijd mogelijkheden om opvoeden daadwerkelijk te transformeren van privézaak naar een zaak van algemeen belang: een transformatie in de richting van het besef dat we allemaal opvoeders zijn.

Over de auteur

Marije Kesselring

Marije Kesselring (m.c.kesselring@uu.nl) is docent en onderzoeker bij de Universiteit Utrecht en auteur van het proefschrift ‘Partners in parenting. A study on shared responsibilities between parents and nonparental adults’.

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Functie(s): Adviseur
Organisatie: De Pannenboog
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: Universiteit Utrecht/Hogeschool Utrecht
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Inhoudelijk medewerker/projectmedewerker/adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: NJI
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord