Blogs

Verhoog de kwaliteit van een casuïstiekbespreking

'Vaak is niet duidelijk wat de vraag precies is. Waarom iemand een casus inbrengt.' Professionals in wijkteams hebben nogal eens moeite om hun casuïstiek op een productieve manier te bespreken, merk ik. Dat terwijl een goede bespreking de kwaliteit van de hulp flink kan verhogen. Met een paar basisregels is al veel te winnen.

'Over welke casuïstiek is een bespreking nodig?' 'Er zit vaak zo weinig structuur in, hoe voorkomen we dat we "zomaar" bij elkaar hebben gezeten?' Professionals van wijkteams en Centra voor Jeugd en Gezin zijn op zoek naar concrete modellen en handvatten om hun casuïstiekbesprekingen te verbeteren. Dat merkte ik tijdens een workshop over casuïstiekbespreking op de conferentie Leren in de wijk, op 30 januari. Tijdens die workshop kwamen waardevolle tips langs die volgens mij voor meer mensen interessant zijn dan alleen de aanwezigen. Ik vul ze aan met ervaringen die ik opdeed bij het begeleiden van casuïstiekbesprekingen met jeugdbeschermers.

Werk met een structuur

De eerste en belangrijkste tip: gebruik een structuur voor de bespreking. Daarvoor zijn allerlei modellen beschikbaar; zelf heb ik goede ervaringen met deviervensters. Vrijwel alle beschikbare modellen bestaan uit vergelijkbare fasen: inbreng, vraagverheldering, ordening, oplossingen aandragen en evaluatie. En het maakt eigenlijk niet uit welke structuur een team kiest, als het maar een structuur hanteert. Ik heb gemerkt dat een structuur houvast geeft, de bespreking ordent en zorgt dat professionals toewerken naar een antwoord op de vraag. Het helpt als iemand de structuur bewaakt en iedereen bij de les houdt.

Bereid de casus goed voor

Een goede voorbereiding is écht het halve werk. Zorg er met elkaar voor dat er altijd een inbreng is, dat de inbrenger de benodigde informatie voorbereidt en ter plekke paraat heeft en een duidelijke vraag formuleertAls een collega een vraag stelt, zijn we geneigd oplossingen en adviezen aan te dragen. Lees als inbrenger voorafgaand de informatie over de casus nog eens goed door en bedenk waar je precies tegenaan loopt. Dat scheelt tijd tijdens de bespreking en maakt deze ook veel doelgerichter.
Een duidelijke vraag kiezen impliceert ook dat niet voor elke casus een bespreking nodig is. Ik zie nog wel eens dat een casuïstiekbespreking dient ter bevestiging van de lijn die de inbrenger al heeft gekozen. Die bevestiging is een begrijpelijke behoefte, maar vaak is het niet nodig daarvoor het hele team bij elkaar te brengen.

Bevraag elkaar

Het stellen van open, niet-suggestieve vragen waar geen verkapt advies in zit - ik zag professionals er vaak mee worstelen. Als een collega een vraag stelt, zijn we geneigd binnen enkele minuten oplossingen en adviezen aan te dragen. We blijven immers hulp-verleners. Ondertussen weten we allang dat oplossingen die een cliënt zelf heeft bedacht beter werken. Dat geldt ook voor collega’s. Door vragen te stellen, zetten we de ander aan het denken over zijn handelen en achterliggende gedachten en gevoelens en ontstaan er ideeën voor anders of beter handelen in een volgende, soortgelijke situatie. Train elkaar hierin. Nodig collega’s uit om van een advies een vraag te maken en vragen open en neutraal te formuleren. Dit leidt tot meer bruikbare uitkomsten voor de inbrenger.

Een goede casuïstiekbespreking levert nieuwe inzichten op, helpt de kwaliteit van de hulp te verbeteren en ondersteunt professionals bij het beter benutten van elkaars expertise.

Over de auteur

Mariska van der Steege

Opgeleid als orthopedagoog (RUG) en organisatie-adviseur (SIOO) combineer ik inhoudelijke kennis over de jeugdhulp en het sociaal domein met kunde over veranderen, processen en projectleiding. Na 15 jaar NJi en 3,5 jaar VanMontfoort besloot ik in de zomer van 2016 verder te gaan als zelfstandige. Om meer mijn eigen koers te kunnen varen. En om het benutten van kennis uit literatuur en onderzoek te verbinden met het versterken van de dagelijkse praktijk van sociaal werkers. 

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Ik was bij dezelfde workshop op de goede conferentie over leren in de wijk. De tips zijn bruikbaar voor als je een casuistiekbespreking goed wilt doen: doe het gestructureerd, heb een heldere vraag en verken goed wat er aan de hand is voor je met oplossingen komt. Dat geldt voor alle casuistiekbesprekingen.

In de wijk heb je een extra uitdaging: casuïstiekbespreking met professionals uit  verschillende organisaties: de huisarts, de medewerker van het wijkteam, de jeugdverpleekundige zijn soms allemaal bij een gezin betrokken.  Hoe doe je dan een casuistiekbespreking? Praktisch gezien is het organiseren buiten de muren een hele operatie. Professionals zijn er veel tijd mee kwijt, want een secretaresse hebben zij niet. Daadkrachtig handelen voor het gezin wordt moeilijk.Ook kennen de professionals elkaar vaak niet (persoonlijk maar ook wat het werk inhoudt), waardoor afstemmen lastiger wordt.

Dit zijn de vraagstukken waar we met elkaar een antwoord op moeten vinden de komende tijd. Investeren in elkaar leren kennen en vertrouwen. Ondersteunen van organisatie-overstijgende casuistiekbespreking. Je in de wijk een team voelen, niet alleen met de collega's binnen jouw organisatie, maar ook met die van buiten jouw organisatie.

Bij het lezen van deze blog denk ik met veel plezier terug aan de intervisie-momenten tijdens mijn (deeltijd)SPH-periode op de CHE. Een goede structuur en sfeer was daarbij inderdaad de basis voor onze persoonlijke en professionele ontwikkeling. @Jacqueline Schilling @Elize Lam

En wat ik in mijn training tot intervisiebegeleider weer heb ervaren is het belang van iemand die de intervisie begeleid. Eén van de collega's of iemand van buitenaf. De begeleider bewaakt de structuur, maar ook de veiligheid. Wanneer deze persoon niet meedoet aan de intervisie kan hij of zij juist opletten of er open vragen worden gesteld, of iemand genoeg antwoord heeft gekregen, of er nog ergens iets is blijven liggen. dat soort zaken. Doordat de deelnemers weten dat daar 1 iemand op let, komt er meer ruimte voor de eigenlijke verdieping in de intervisie

En helaas gebeurd het bovenstaande bij een casuïstiekbespreking al te weinig. Te veel Clienten krijgen daardoor geen passende en vooral praktische ondersteuning. Als hulpverlener zeggen dat je het probleem van de Client niet kan oplossen, hoe graag je dat ook wilt, geeft voor beide partijen openheid en kwetsbaar zijn wordt bespreekbaar. Enige persoonlijke uitwisseling met open vragen geven vaak aanleiding tot zelfreflectie van zowel de Client en als van hulpverlener. Het gesprek van mens tot mens is heel waardevol. (zie intervieuw Prof Jim van Os, Maastricht: https://www.youtube.com/watch?v=OP48XZ9XyEs

Functie(s): Adviseur
Organisatie: Zelfstandige; Advies Verandering Projectleiding in het sociaal domein
Sector / werkveld: Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur Gezin, School & Samenleving
Organisatie: Ontwikkelburo Auxanon
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdzorg, Onderwijs, Onderzoek en advies, Ouderschap
Functie(s): Ouderschapsdeskundige
Organisatie: Jacqueline Schilling, ouderschapsdeskundige
Sector / werkveld: counselling
Functie(s): Clientenraadslid
Organisatie: Clientenraad MEE Gelderse Poort
Sector / werkveld: Gemeentelijke overheid, Mensen met beperkingen- MEE Clientenperspectief
Functie(s): Senior medewerker inhoud
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Sr. onderzoeker Lectoraat Jeugd en Gezin CHE, adviseur, procesbegeleider, auteur
Organisatie: CHE
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog
Organisatie: Gezin Centraal
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Jeugd-ggz, Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Functie(s): Medewerker ondersteuning jongerenparticipatie
Organisatie: Augeo
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Hart aan het Werk
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Trainer
Organisatie: Academie voor Praten met Kinderen
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Jeugdbescherming, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdzorg
HomeUpdatesWerkgroepenDeelnemersOver dit platformPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord