Blogs

Hoera, een briljante mislukking

2537

Of het nu een project is dat niet opleverde wat we verwachtten, een onderzoek dat niet de gewenste uitkomst gaf of een hulpverleningstraject dat het probleem niet heeft opgelost: mislukken is slecht. Zo lijkt het tenminste. We schamen ons voor mislukkingen en delen ze dus ook niet met anderen. Daarmee laten we echter uitstekende leerkansen liggen. Mislukkingen verdienen juist waardering en aandacht.

In de wetenschappelijke wereld heet dit verschijnsel publication bias: wetenschappelijke tijdschriften publiceren voornamelijk onderzoek met positieve uitkomsten. Onderzoek naar aanpakken die niet werken blijft daardoor onder de radar. Met als risico dat mensen van elkaar niet weten dat die aanpak bij hen niet werkte en dat anderen - die dit niet weten - het opnieuw proberen. Bovendien kan zo een vertekend positief beeld ontstaan van de werking van een geneesmiddel, een preventieprogramma of een therapeutische aanpak. Zo blijven we te lang doorgaan met dingen die niet werken.
Langzaam groeit in de wetenschappelijke wereld de aandacht voor negatieve onderzoeksresultaten. Er zijn tegenwoordig tijdschriften aan gewijd, zoals Negative Results. En de databank Effectieve Jeugdinterventies houdt bij welke interventies zijn beoordeeld als niet voldoende onderbouwd.

Mijn mislukking

Een goed voorbeeld van een ‘mislukt’ project uit mijn eigen ervaring is het project Opvoedingsondersteuning & Ontwikkelingsstimulering in de wijk, rond de eeuwwisseling in de Utrechtse wijk Kanaleneiland uitgevoerd als onderdeel van een landelijk project. Het lukte niet om in de wijk draagvlak te vinden, omdat het project niet was aangepast aan de lokale omstandigheden. Het is voortijdig beëindigd, waarna in de eindrapportage is geanalyseerd waarom het project niet gelukt was. Er kwamen duidelijke aanbevelingen uit voor de financierende ministeries, de landelijke organisatie van het project (het toenmalige NIZW), de gemeente Utrecht en de wijkorganisaties. Wat ik ervan leerde: als je een landelijk project niet kunt aanpassen aan de wijk, moet je het niet invoeren.

Tegeltjeswijsheid

Er zit veel waarheid in tegeltjeswijsheden als ‘Wie nooit fouten maakt, heeft nooit iets geprobeerd’ en ‘Wie geen fouten maakt, leert ook niets’Op elk symposium of congres ruimte creëren voor workshops of sessies met ‘mislukkingen’. Ik vind dat we meer waardering moeten hebben voor 'mislukte' projecten en onderzoeken. Dat kan op verschillende manieren:

  • Op elk symposium of congres ruimte creëren voor workshops of sessies met ‘mislukkingen’. Ontwikkelaars en onderzoekers kunnen daar hun ervaring delen en samen met de aanwezigen reflecteren op waarom een aanpak niet is gelukt en wat we daarvan kunnen leren.
  • In tijdschriften en blogs ruimte reserveren voor artikelen met een gedegen analyse van mislukte projecten.
  • Een databank Briljante Mislukkingen opzetten, waar onderzoekers en ontwikkelaars van interventies onderzoeksresultaten en projecten kunnen aanmelden die ‘mislukt’ zijn omdat ze niet de beoogde doelen hebben gerealiseerd, maar tegelijkertijd ‘briljant’ omdat analyse van die voorbeelden bijdraagt aan onze kennis over wat niet werkt en wat we dus ook niet meer moeten doen in Nederland. Zo’n databank kan ook nieuwe, creatieve zoekrichtingen geven voor wat misschien wél werkt.

Symposia en congressen kunnen zo het samen leren van mislukte projecten stimuleren. Een databank is geschikt om de kennis over wat niet werkt vast te leggen en in de toekomst te gebruiken.

Bent u het met me eens dat we meer waardering moeten hebben voor ‘briljante mislukkingen’? Waar zou u uw eigen ‘briljante mislukking’ het liefst willen delen? Stem in de peiling onder deze blog.

Over de auteur

Wim Gorissen

Wim is 15 jaar werkzaam geweest in de openbare gezondheidszorg, als arts-epidemioloog, forensisch geneeskundige, beleidsadviseur en adjuncthoofd jeugdgezondheidszorg. Hij promoveerde op de relatie tussen wetenschap en beleid in de jeugdgezondheidszorg. Daarna werkte hij 14 jaar in de de geestelijke gezondheidszorg, eerst als manager zorgontwikkeling en later als zorgdirecteur in de kinder- en jeugdpsychiatrie. Sinds december 2015 is hij directeur effectiviteit en vakmanschap bij het NJI.

Poll

Ik zou mijn eigen briljante mislukking het liefst

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Leuke poll... 0 stemmen voor 'Voor mezelf houden', haha... Die drukken natuurlijk nooit op die knop. :)

Inmiddels ben ik er op geattendeerd dat er een Instituut voor Briljante Mislukkingen bestaat. Dat is een breed instituut, dat briljante mislukkingen verzamelt op gebied van onder andere gezondheidszorg, maatschappij, wetenschap en techniek.

Zie: http://www.briljantemislukkingen.nl 

Wat als de mislukking meer te maken heeft met het beleid? Ik heb niet de indruk dat het nog meeweegt dat een methodiek in databanken staat. "We doen zelf al zoiets" en "Wie betaalt het" zijn reacties waardoor een goede methodiek mislukt, want niet benut wordt. Helaas! Na jaren inzet op effectiviteit gaat het nu alleen nog om zo goedkoop mogelijk inkopen. Wordt er bij die "we doen zelf al zoiets"-methodieken ook geëvalueerd? En dan bedoel ik geen volledige effectstudies en geen ZonMW-projecten, maar eenvoudige voor- en nametingen, om te weten of de interventie doelmatig was. Ik betwijfel het en zie het niet gebeuren. Maar door een gebrek daaraan komen noch successen noch 'mislukkingen' aan het licht. Ik maak me daar veel zorgen over. Ben benieuwd of iemand dit herkent?

Functie(s): Adviseur Gezin, School & Samenleving
Organisatie: Ontwikkelburo Auxanon
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdzorg, Onderwijs, Onderzoek en advies, Ouderschap
Functie(s): Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: APParent R&D / Vantrood Educational Services
Sector / werkveld: Onderwijs, Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur
Organisatie: De Pannenboog
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Directeur Effectiviteit en Vakmanschap
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Jeugd-ggz
Functie(s): Inhoudelijk medewerker/projectmedewerker/adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: NJI
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Programmaleider Veilig Opgroeien
Organisatie: NJi
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord