Blogs

Zorgvuldige besluitvorming komt niet van de rechter

Het was voorpaginanieuws: de eerste uitspraak van de Centrale Raad van Beroep over de manier waarop een gemeente jeugdhulp verleende. In de berichtgeving over de uitspraak viel me op dat de Raad spreekt over een 'spoorboekje' voor gemeenten en over 'gevolgen voor alle gemeenten'. Alsof de rechter degene is die eisen moet stellen aan de zorgvuldigheid van besluitvorming. Volgens mij is dat een verantwoordelijkheid van professionals zelf.

'Deze uitspraak bepaalt aan welke zorgvuldigheidseisen gemeenten moeten voldoen.' Dit citaat in de Volkskrant van de woordvoerder van de Centrale Raad van Beroep suggereert dat het uiteindelijk de rechter is die eisen stelt aan de zorgvuldigheid van besluitvorming. Dat verbaast mij. Want is het niet zo dat professionals zelf vanuit hun professionele autonomie hun zorgvuldigheid bewaken? En dat gemeenten op hun beurt moeten bewaken dat zij werken met organisaties en professionals die in hun handelen rekening houden met dergelijke standaarden?

Zorgvuldig beslissen

Reacties in de pers suggereren dat er nog geen standaarden waren voor een zorgvuldige besluitvorming. Maar er is wél een professionele standaard: de Richtlijn Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp. Ik denk dat die relevant is in deze zaak, al ken ik de details van de zaak niet. Afgaande op wat ik in media hoor en in de uitspraak lees, denk ik dat er iets is misgegaan bij het zorgvuldig beslissen over hulp en het verlenen van toegang naar passende hulp. De richtlijn biedt hiervoor allerlei adviezen, over bijvoorbeeld vraagverheldering, analyse van problemen en krachten, het opstellen van doelen en het beslissen over hulp. Dit alles in samenwerking met kinderen en ouders; dit noemen we 'gedeelde besluitvorming'.

Richtlijnen bevatten niet de antwoorden op alle vragen, dat snap ikRichtlijnen geven mensen in al hun kwetsbaarheid houvast bij het nemen van beslissingen. Maar ze geven mensen in al hun kwetsbaarheid wel houvast bij het nemen van beslissingen. In een hulptraject is iedereen kwetsbaar. In de eerste plaats de cliënt: het kind, de vader, de moeder. Kwetsbaar is ook de professional die advies of zorg moet geven en de persoon die vanuit de gemeente keuzes moet maken over wat je wel of niet verleent aan hulp. In die kwetsbaarheid wil geen enkel kind, geen enkele ouder en zeker ook geen enkele hulpverlener of gemeente overgeleverd zijn aan willekeur.

Inhoudelijke invulling

Ik vind het een groot goed dat kinderen en hun ouders de mogelijkheid hebben om in beroep te gaan tegen een besluit van een professional of een gemeente. De Jeugdwet schrijft voor dat professionals werken met professionele standaarden en de rechter toetst de uitvoering van de wet. Maar wat de beste inhoudelijke invulling is van die professionele standaard, dat spreken professionals onderling af, op basis van de beste beschikbare kennis.

Over de auteur

Karlijn Stals

Karlijn is orthopedagoog en gepromoveerd op onderzoek naar implementatie van interventies in de jeugdzorg. Als senior adviseur/onderzoeker bij het Nederlands Jeugdinstituut maakt zij zich sterk voor het thema Vakmanschap. Zij leidt o.a. projecten rondom professionalisering, richtlijnen, na- & bijscholing, tools voor professionals en beroepscompetenties.

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Beste,

Graag wil ik reageren op uw blog omdat ik de strekking  vind ingaan tegen wat simpelweg de rechten zijn van de democratie en de rechten van een kind. Als de zorginhoud van de ‘verplichte’ of ‘benodigde’ hulpverlening niet getoetst wordt aan de wet door een rechter bij onvrede van ouders of het kind zelf mis je de Trias Politica en scheiding der machten.

Als professioneel hulpverlener probeer je natuurlijk eerst om samen te werken met het systeem en wilt in overleg samen beslissen wat het beste is voor het kind. Echter bij een gang naar de rechter ben je dit station al ruimschoots gepasseerd. Je hebt bijvoorbeeld geprobeerd de klachten te laten bemiddelen etc. Als je daarna uitgaat van de leertheorie beschreven in de richtlijn ernstige jeugdzorg kan je als vakbekwame professional elke gedraging, observatie ook in een ander perspectief plaatsen naar wat je persoonlijk ziet en daardoor denkt dat passend is.  Objectief en zonder de kleuring van je persoonlijke bril naar je eigen ‘professionele’ kijken is allang een achterhaald gegeven hoe professioneel je ook bent.

Mijn persoonlijke kleuring is veelal dat ik eerder naar een kind luister en hierdoor ‘probleemgedrag’ bij de systeemtheorie plaats en geneigd ben om het systemisch te plaatsen als het ‘probleem’ of de ‘schuld’ terwijl dit veelal puur een aanname is. Deze ‘cognitie’ heeft te maken met persoonlijke ervaringsdeskundigheid en kleuring daardoor.. 

Echter ben ik bewust dat ik dit onbewust doe en in casussen die mij raken altijd wel aanwezig is. De eerste paar jaar had ik bijvoorbeeld altijd wel een conflict met het systeem omdat ik wilde opkomen voor de kinderen al heb ik inmiddels nooit meer gedoe.  Toch is zelfreflectie, en Intervisie daarom zo belangrijk en toets ik  een ‘lastige’ beslissing altijd in collegiaal overleg. Ik geloof dan ook zeker niet dat richtlijnen überhaupt rust geven zoals geschetst wordt. Welke professionele richtlijn je per situatie ook toetst altijd blijft je persoonlijke kleuring bepalen welke beslissing je professioneel gezien maakt.  Ik pleit dan ook voor consultatie van een collega of externe partij voordat je überhaupt een beslissing maakt die lastig is en niet conform samenwerking in het systeem zal zijn. Vandaar dat ik mij zo verbaas over de blog.

Jeugdzorg was voor de transitie zowel de wetgevende macht als de uitvoerend macht. Nu de gemeente bepaald als wetgever qua indicatiecriteria en het advies van wel of geen jeugdzorg professional zijn er een richtlijn of 50 ontwikkeld. Van kinderen met ADHD tot de uitvoering van de wet op de Jeugdzorg.

Ik denk dat de gemeentewerkers door de richtlijnen van veelal een pagina of 100  beslissingen moet maken op basis van aannames, en bezuinigingen… zelfs voor een vak volwassen professional is het zoeken welke richtlijn waar staat. Pak ik bijvoorbeeld die over ADHD of de richtlijn over Kopkinderen, of is het een ernstige problematiek etc. Als professional toetst ik persoonlijk op basis van wat er nodig is door te luisteren, samenvatten, en bijdoorvragen, even geen idee welke methode dit is maar kijk verder puur naar veiligheid. Ik geef op basiszorg zo nodig een advies aan de gemeente over wat  de wensen zijn van het systeem qua hulpverlening. Dit doe ik rustig zonder richtlijn maar mocht het nodig zijn om de gemeente te overtuigen zoek ik passende richtlijn, en de checklist  die het best bij dat advies past.

Persoonlijk vind ik rechters zeker  bekwaam en professioneel  genoeg om beslissingen te maken gezien ze niet de inhoud ansicht toetsen maar de aangeleverde stukken versus de wet op de jeugdzorg en hierin zelf ook overwegingen kunnen en mogen maken. Simpelweg omdat de wet qua uitvoering niet dicht te timmeren is als je uitgaat van de noodzaak van zorg op maat.  

Sinds de huidige transitie van de Jeugdzorg is er echt veel meer mogelijk ervaar ik persoonlijk. De rechter schept soms nog voorwaarden op advies, of uit eigen inzichten en hierdoor ligt de dwang ook minder bij de jeugdzorgprofessional maar zijn ‘wij’ als hulpverleners de behandelde, adviserende en uitvoerende instantie. Beleid en richtlijnen zijn statisch en dat is jeugdzorg nooit en ook wij moeten simpelweg gecontroleerd en teruggefloten kunnen worden.

Het is al een heel verhaal geworden maar als laatste wil ik de ‘stem’ van het kind of jongere niet vergeten want dat ik het allerbelangrijkste en vorm dat 50% van mijn persoonlijke richtlijn. Hiernaast is de andere 50& denk ik de therapeutische een professionele band die je opbouwt en qua insteek voor elk systeem en kind als benadering hetzelfde beginpunt heeft.

Maar goed ik kan nog wel een kantje typen over de nood en vooruitgang na de transitie van de regelgeving voor de rechters. Persoonlijk denk ik dat als je zorgadvies ook in een rechtzetting niet opgevolgd wordt deze simpelweg niet goed onderbouwd is.

Ik hoop dat de beleidsmakers eens kijken naar de basisbehoeften qua richtlijnen zodat het onoverzichtelijke bos wat nu gecreëerd is niet nog meer uitbreid en daardoor juist geen duidelijkheid geeft of richting qua visie of hoe professioneel te handelen.  Want een rechter een soort van schuld geven van bemoeien met de inhoud vind ik niet democratische en bijna arrogant en niet conform de huidige positieve ontwikkelingen die ik wekelijks ervaar in de praktijk.

Met vriendelijke groet,

 

 

Ik heb overging mijn naam verzonnen. Ik moest echt even reageren op deze blog, en lees normaal alleen. Ik werk in een grote organisatie en wil graag ongezouten mijn mening kunnen. geven over de verschillende facetten van de jeugdzorg vandaar de keuze hiervoor. Al is het geen geheim maar beter gezien alle belangen.

 

"Alsof de rechter degene is die eisen moet stellen aan de zorgvuldigheid van besluitvorming."

'Rechterlijke controle, in het bijzonder op gezagsdragers, vormt de kern van het openbaar bestuur."  -  In een democratische rechtsstaat zijn regels, en een rechter dient er op toe te zien dat die regels worden nageleefd. Een rechtsstaat is een staat waarin de heerschappij van het recht wordt erkend. Dit betekent dat niemand zich aan het recht kan onttrekken, ook de overheid niet. 

De taak van de rechter is belangrijk ter bescherming van de burgers (ook tegen overmatige en willekeurige machtsuitoefening door overheidsambten), maar ook van de democratie zelf.  - Bron: Staatkunde, Nederland in drievoud  (isbn 90 6283 351 9) 

Gezagsdragers (waaronder ook justitie) blijken de basisregels met betrekking tot de democratische rechtsstaat in het algemeen niet na te leven. Ook zijn velen hiervan niet op de hoogte. 
Het gaat dus in de basis (of de kern) al fout met gevolg dat er zelfs door de rechter ruimte wordt geboden voor overmatige en willekeurige machtsuitoefening. 

"Kern van het recht is dan het bestaan van algemeen verbindende regels, op basis waarvan een ieder gelijk wordt behandeld en individuele vrijheid wordt gegarandeerd."  -  Door het niet nakomen van de basisregels is het systeem ontregeld en functioneerd het niet naar behoren, met alle 'stressstoornissen' vandien. 

Justitie huldigt kennelijk een tamelijk autoritaire rolopvatting en geniet die vrijheid ...

Uiteindelijk behoort slechts de 'orthopedagogische situatie' te zijn gewaarborgd, de ruimte waarbinnen iemand zich veilig kan ontwikkelen en waarbinnen individuele vrijheid wordt gegarandeerd.
Mede die (onverklaarbare) 'dreiging' van overmatige machtsuitoefening (gepaard met een gevoel van onmacht) is oorzaak van het gedrag van de sociaal en mentaal zwakkere. Dit kunnen jongeren zijn, maar ook ouderen en andere groepen of individuen binnen de samenleving. 

Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Onderzoek en advies, Kennisinstituut
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Maatschappelijk werker
Organisatie: L Speelman Coaching
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog
Organisatie: Jeugdzorg
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Beleidsmedewerker
Organisatie: Clientenbelang Amsterdam / Zorgbelang
Sector / werkveld: Cliëntorganisatie: belangenbehartiging en medezeggenschap
HomeUpdatesWerkgroepenDeelnemersOver dit platformPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord