Blogs

Het ontembare spook van de verantwoordingsdruk

Er waart een spook door het zorglandschap: de verantwoordingsdruk en de daarmee samenhangende hoge administratieve lasten. Dit is geen specifiek probleem van het jeugddomein en het bestond al voor de decentralisaties. Maar het manifesteert zich steeds nadrukkelijker. We beginnen in te zien dat de regeldruk een bedreiging vormt voor de transformatie. Een effectieve benadering van dit vraagstuk zie ik nog niet. Eén ding is duidelijk, wij moeten in de verantwoording terug naar de bedoeling: goede hulp.

In Binnenlands Bestuur stond onlangs een artikel over de toenemende accountantskosten. Een interessant artikel, omdat het een belangrijk mechanisme beschrijft: door verzwaarde controle-eisen moeten accountants strenger controleren en dat leidt tot extra verantwoordingsdruk in het sociaal domein. In het artikel staat het voorbeeld van de toets of zorgvragers de gevraagde zorg ook echt hebben ontvangen. Zorgaanbieders moeten zich daarop verantwoorden, maar in de gemeenten wordt die controle nog eens dunnetjes overgedaan. En dus zien we een stapeling van controles.

Er wordt in gemeenteland soms over gesproken alsof dit ze ‘overkomt’. Maar gemeenten doen er zelf aan mee. Zij hebben wel degelijk invloed op hoe zij hun eigen accountantscontrole inrichten. Die inrichting vraagt om een samenhangende visie. Wat daarbij niet helpt is dat de financiële en inhoudelijke afdelingen van gemeenten soms op een andere planeet lijken te zitten.

Sluipmoordenaar

Verantwoordingsdruk is naast een spook ook een sluipmoordenaar. Een artikel in een ander overheidsvakblad, VNG-magazine, maakt dat duidelijk. In een recent nummer stond een artikel over de gevolgen van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep over een besluit van Steenwijkerland om jeugdhulp te weigeren. Dat besluit was niet deskundig en onvoldoende gemotiveerd. In het artikel zeggen ambtenaren dat dit betekent dat alle begrippen in de Jeugdwet volledig uitgeschreven moeten worden, dat nog uitgebreider beschreven moet worden aan welke eisen een onderzoek moet voldoen en dat beschikkingen beter onderbouwd moeten worden.

De schrik sloeg mij om het hart. Wordt de zorg daar beter van, worden kinderen daar beter van? Ik waag het te betwijfelen. Een effectiever antwoord is volgens mij om te investeren in de deskundigheid van wijkteams, CJG’s en dergelijke, waar de toegang is belegd.

Anders werken aan kwaliteit

Het is belangrijk dat gemeenten en instellingen samen met burgers continu werken aan de verbetering van de kwaliteit van de jeugdhulp‘Als de cliënt tevreden is en de medewerkers tevreden zijn, dan mag je ervan uitgaan dat de geleverde zorg rechtmatig is’. Het Nederlands Jeugdinstituut pleit voor een ontwikkelgerichte benadering: samen lerend doen wat werkt. Het zou goed zijn als het opdrachtgeverschap van gemeenten dat proces faciliteert. In de praktijk lijken instrumenten van toezicht en controle vooral andere doelen te dienen, zoals rechtmatigheid en budgetbeheersing. Dat geeft spanning.

Een zorginstelling die al langere tijd werkt aan een andere manier van organiseren en er steeds beter in slaagt de verantwoording dichter bij de bedoeling te brengen, is de JP van de Bent stichting. Die instelling maakt de kwaliteit van de dienstverlening en arbeid uitgangspunt voor de interne sturing en dus ook verantwoording. De Algemene Rekenkamer heeft zich in een advies aan het kabinet positief uitgelaten over het feit dat de accountants van de stichting nu uitgaan van het principe ‘Als de cliënt tevreden is en de medewerkers tevreden zijn, dan mag je ervan uitgaan dat de geleverde zorg rechtmatig is’. 

Laat u inspireren door het verhaal van de JP van de Bent stichting (pdf). Zij is graag bereid er meer over te vertellen.

Over de auteur

Rutger Hageraats

Rutger Hageraats is directeur Transformatie bij het NJi. Zijn belangrijkste aandachtsgebied is de transformatie van de jeugdhulp. Rutger is vanuit het NJi onder meer verantwoordelijk voor de ondersteuning van de gemeenten in hun nieuwe rol, is projectleider van de landelijke werkagenda aansluiting onderwijs-jeugdhulp en treed op als moderator. Hij is voorzitter van het Kwaliteitsregister Jeugd (als onbetaalde nevenfunctie).

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Jeugdhulp Advies & Ontwikkeling
Sector / werkveld: Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Functie(s): Directeur Transformatie
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Programmamanager
Organisatie: NJR
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: NJi
Sector / werkveld: Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeUpdatesWerkgroepenDeelnemersOver dit platformPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord