Blogs

Verantwoordelijkheid als bijnaam

1526

Net als vele anderen zag ik de tv-uitzending ‘Zomergasten’ met Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam. Ik ben onder de indruk hoe hij weigerde zich te laten voorstaan op allerlei verdiensten: de verdiensten moesten maar voor zich spreken. Aansluitend zag ik de inspirerende Naziha die als moeder vecht voor de vrijheid van haarzelf en haar kinderen. Beiden nemen verantwoordelijkheid, boven deelbelangen uit.

Ondanks zijn ernstige ziekte wil Eberhard van der Laan nog wel een poosje burgermeester blijven, van Amsterdam dat in zijn ogen van ons allemaal is. ‘Verantwoordelijkheid is toch wel mijn bijnaam’, gaf hij als een verklaring voor die gedrevenheid. Hij wilde ook kwijt dat we niet zitten te wachten op ruziënde politici, maar dat we vragen om een arm om onze schouder. Dat we wijze woorden willen horen die boven deelbelangen en profileringsdrift uitstijgen. Hij pleitte voor een lieve stad, een verantwoordelijke stad, die werkt vanuit wederkerigheid.

In de documentaire ‘Naziha’s Lente’ zag ik de strijd van een moeder van tien kinderen. Haar gezin is ooit bestempeld als ‘een van de grootste Marokkaanse probleemgezinnen van Amsterdam’. Je ziet haar verantwoordelijkheid nemen, ook al lukte haar dit eerder niet, wat haar nog altijd spijt en haar pijn doet.

Geharrewar

Ik zie hoe politiek geharrewar slechts moeizaam leidt tot nieuwe voorstellenDeze ‘ontmoetingen’ roerden mij en eerlijkheidshalve voel ik me ook gesteund. Woorden als ‘verantwoordelijkheid’ blijven hangen, net als ‘boven deelbelangen uit’ en ‘lief mogen zijn’. Ik zou ze graag willen meenemen naar de praktijk van de zorg voor jeugd en gezin. En ze leggen naast woorden van de inspectie, die onderzoek deed naar wijkteams en de zorg voor kwetsbare gezinnen als van Naziha: ‘Kwetsbare gezinnen hebben een andere aanpak nodig dan die de professionals momenteel vanuit wijkteams kunnen bieden’ en ‘De professional is goed opgeleid echter een aantal belangrijke randvoorwaarden zijn nog niet voldoende ingevuld’.

Ik heb meegedacht in discussies met wijkteams en gemeenten hoe je het stelsel lokaal beter kunt inrichten. Ik zie hoe complex dat vraagstuk is. Maar ik zie ook hoe politiek geharrewar over structuren, botsende waarden, wie zit waar aan tafel en profilering slechts moeizaam leidt tot nieuwe voorstellen en procedures. Ik moet denken aan een ambtenaar die verzuchtte: bij ons gaat het relatief goed met de jeugd en daardoor krijgt hulp aan kwetsbare gezinnen in onze gemeente minder prioriteit. En ik moet denken aan een coördinator die geen enkele zeggenschap had, niet eens over de vakantieplanningen van de wijkmedewerkers.

Het zit in het systeem

Het vraagt om de adem van Eberhard en Naziha. Net als Eberhard ben ik van mening dat het probleem niet in de mensen zit, zij kunnen het wel. Het zit in het systeem. We zitten vast achter de vergadertafel en zoeken te eenzijdig oplossingen vanuit ons eigen perspectief en taal. Ik heb ervaren dat het anders kan. Bijvoorbeeld toen we op een onbewoond eiland in het Veluwemeer drie dagen lang met mensen uit beleid, wetenschap en praktijk intensief en persoonlijk alle ins en outs van de toegang tot jeugdhulp onderzochten. Met open vizier deelden we aarzelingen en tastten we oplossingen af. Het is voor veel van de deelnemers nog steeds een bron om uit te putten.

Ook denk ik aan Weert waar we, aan de hand van het reflectietool Ruimte geeft vaart, met de gemeente, het Centrum voor Jeugd en Gezin en een ouder het beleid en de praktijk van het CJG-team kritisch tegen het licht hielden. Er werd gelachen, hardop gedacht, elkaars positie ingenomen… en opeens is er dan een uitspraak die iedereen raakt. En een gezamenlijke rode draad die ieder blij maakt: een start van een toekomst buiten de gebaande paden. Het was zo lang geleden dat ze de tijd met elkaar hadden genomen. Dat alleen al.

Het is geen wondermiddel, maar uit de vergaderstand, de tijd nemen, je verplaatsen in elkaars perspectief helpt om te komen tot verrassende inzichten en hernieuwde energie. Dan is verantwoordelijkheid nemen niet moeilijk of eng, doordat je ervaart dat je hem met anderen deelt.

Over de auteur

Herma Ooms

Herma Ooms, ik ben veranderkundige en werkzaam bij het programma Basiszorg Jeugd en gezin in de wijk, bij het Nederlands Jeugdinstituut. De thema's waar ik me op richt zijn: 'Toegang en Versterking eerstelijns zorg',  'Integraal werken in de wijk'; een programma ism andere kennisinstituten en 'Wijkprogrammering'. Samen met gemeenten, professionals en ouders werk ik aan het realiseren van de Transformatie agenda. Uitgangspunten hierbij zijn: bied ondersteuning in dialoog en realiseer hulp dicht bij het kind, zijn opvoeders en in zijn natuurlijke omgeving.

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Beste mevrouw Ooms,

Ik lees: "En ze leggen naast woorden van de inspectie, die onderzoek deed naar ... "

Na een schrijven d.d. 16 oktober 2015 aan Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander die voor verdere behandeling werd overgedragen aan het ministerie van Veiligheid en Justitie kreeg ik als reactie dat het mijn individuele zorg is, maar ook dat zij mij niet konden helpen. Uit meerdere reacties komt naar voren dat ik niet op medewerking van jusitie hoef te rekenen (maar dit had ik eerder al vernomen toen ik een kennismakingsgesprek had met een advocaat).

Antwoord gevend op de reactie (individuele zorg) neem ik de verantwoording en bestudeer uit de serie nieuwe didactiek voor bestuur en politiek het boek 'Staatkunde, Nederland in drievoud' en doe onderzoek. Het proces van overheidshandelen (mede in combinatie met een echtelijke scheiding, verlies van baan en besluit van jusitie) waar ik mee te maken heb en de uitkomsten van dat proces geven te kennen dat de rechtsregels niet naast de wet worden gelegd door de rechter (althans, er is onvoldoende controle en naleving blijkens de resultaten en de gevolgen voor verschillende burgers). De overheersing van het recht komt in de praktijk niet altijd naar voren waardoor diverse huishoudens het moeilijk hebben.

In uw verhaal lees ik van "een gezamenlijke rode draad die ieder blij maakt: een start van een toekomst buiten de gebaande paden." In verband hiermee wil ik wijzen op het gegeven dat in onze democratische rechtsstaat de volksvertegenwoordiging het hoogste ambt in de staat is en daarmee een wezenlijke rol speelt in de wetgevende macht. Krachtens de Nederlandse Grondwet heeft de volskvertegenwoordiging uiteindelijk het laatste woord en niet de monarch of de regering.
Wij doen er dan met zijn allen verstandig aan om elkaar niet aan te vallen de rechtsstaat te ondermijnen (zoals justitie nu doet en misbruik maakt van de voorzieningen) maar om de volksvertegenwoordiging op een verstandige wijze en met wijsheid te ondersteunen.

Wij zijn met zijn allen verantwoordelijk voor de betere samenleving en een veilige toekomst. "Je verplaatsen in elkaars perspectief helpt om te komen tot verrassende inzichten en hernieuwde energie." - en met die stelling ben ik het eens! Dan is verantwoordelijkheid nemen niet moeilijk of eng, doordat je ervaart dat je hem met anderen deelt.

'Delen is vermenigvuldigen ... '

Dat is een mooi stuk Herma, ik ben het in alle opzichten met je eens. Zoek verbinding, pak verantwoordelijkheid, zorg voor draagvlak en heb dan lef om buiten de kaders te denken en handelen.

Mooi geschreven, Herma! Ik moet denken aan het recente boek van Ruben Mersch "Waarom iedereen altijd gelijk heeft", waarin hij ons hoofdstuk na hoofdstuk laat beseffen dat we in onze houding en standpunten veel meer vanuit onze onderbuik reageren dan ons lief is. Je weet dat natuurlijk wel, toch is het verfrissend het weer eens te lezen. Maar je wordt gaandeweg ook mismoedig: komt het ooit nog wel goed met ons? Dan komt hij aan het eind met (het begin van) een oplossing: verplaats je eens wat vaker en wat meer in de ander! Dan merk je dat wat die ander denkt zo gek nog niet is.

Hee Herma,

Herkenbaar thema en juist nu ook zo hot in de veiligheidsketen. De hele keten van zorg staat onder spanning. We hebben een grote opdracht, weinig mensen, wachtlijsten, etc. Ook de transformatie komt hierdoor onder druk te staan.

De behoefte aan protocollen en afspraken over wie doet wat wanneer, lijkt groter dan ooit. Mijn idee is dat deze geheel ingegeven zijn door de druk op ‘wie is er verantwoordelijk’.

In het begin van deze transformatie wilden we vooral samendoen, of zelf de verantwoordelijkheid nemen, maar nu de keten verstopt, zie ik een proces van afschuiven en je terugtrekken op je eigen taakstelling.

Helaas zien we ook dat dit geen zin heeft en voor de inwoners, jeugdigen, gezinnen nooit leidt tot de juiste oplossing. We hebben nu eenmaal een systeem wat over vele schijven gaat. Vele onderzoeken en meervoudige besluitvormingsprocessen zijn nodig, voordat er iets besloten wordt. Daarin is samenwerken een essentiële factor. Hierbij hoort ook verantwoordelijkheid nemen en niet wegkijken als jouw taak gedaan is. Onze taak is ingewikkeld en bij ingewikkeld hoort ook de uitspraak ‘0ne size fits nobody’. Iedereen in de keten is nodig en heeft zijn functie, maar laten we elkaar vooral helpen en niet afschuiven als het ingewikkeld wordt.

Wat een mooie man is de Eberhart van der Laan toch (van binnen ;))

Gr Jenny Bruijn

Gedragswetenschapper Jeugd en gezinscoaches

Gemeente Alkmaar

Gedragswetenschapper ...

Jenny Bruijn, bedankt voor je aanvulling. Ergens van binnen 'weten' wij het wel ...
Vanochtend op de fiets (altijd van die goede momenten) bedacht ik in hoeverre wij naast ons werk ook onze burgerplicht waarnemen! Het blijkt maar al te vaak dat de burgerplicht wordt verzaakt omdat wij andere prioriteiten hebben. De scheiding ligt daarbij (naar mijn mening) doorgaans tussen mens en kapitaal of de 'ego' en de 'ziel'.  

Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Onderzoek en advies, Kennisinstituut
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Gemeentelijke overheid, Rijksoverheid, Jeugdzorg, Onderzoek en advies
Functie(s): Coƶrdinator
Organisatie: Gemeente Langedijk
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: Radboud Universiteit
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Gedragswetenschapper / psycholoog / (ortho)pedagoog
Organisatie: Jeugd en Gezinscoaches Gemeente Alkmaar
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Maatschappelijk werker
Organisatie: L Speelman Coaching
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Beleidsmedewerker
Organisatie: Clientenbelang Amsterdam / Zorgbelang
Sector / werkveld: Cliƫntorganisatie: belangenbehartiging en medezeggenschap
HomeUpdatesWerkgroepenDeelnemersOver dit platformPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord