Blogs

De herintroductie van het 'gewone' in de jeugdbescherming

1278

Ik herinner me een frêle vrouw. Zij had MS, liep met een wandelstok en gebruikte soms een invalidenwagen, maar zij trad de moeilijkste gezinnen onbevreesd tegemoet. Zij was ook in staat om de verlengingsrapportages met hulp van de gezinsvoogd van Pro Juventute op te stellen en op de zitting van de kinderrechter toe te lichten. Zelf was ik ook werkzaam binnen de jeugdbescherming. Toen ik in een latere periode in Utrecht terecht kwam, vond ik ze daar ook, die vrijwilligers. Maar waar zijn zij gebleven in de jeugdbescherming?

In de jaren tachtig van de vorige eeuw waren er ongeveer tweehonderd kleine gezinsvoogdij- en voogdijverenigingen. Een daarvan was Pro Juventute Den Haag, waar ik werkte. Wij hadden een actieve, levendige pool van vrijwilligers. Mensen die je om een boodschap kon sturen. Zij voerden deeltaken uit: met kinderen uitgaan, mee naar het voetballen of de dierentuin, ouders een luisterend oor bieden en ondersteunen bij het invullen van formulieren. Maar ook zwaardere, meer formele taken. Helaas verdwenen zij...

Verdwenen vrijwilligers

De reden van het verdwijnen van vrijwilligers ligt in het feit dat in 1995 het toezicht op kinderen, in die tijd formeel belegd bij de kinderrechter, overging naar de gezinsvoogdijinstellingWe hebben de belangrijke positieve invloed van 'gewone' mensen binnen complexe gezinnen lange tijd laten liggen. Hiermee kwam een sterke nadruk te liggen op de formele verantwoordelijkheid van de instelling. Zorgen over de kwaliteit leidden ertoe dat wettelijk bepaald werd dat de ondertoezichtstelling (OTS) uitgevoerd moest worden door een beroepskracht.

De letterlijke en wat krampachtige uitleg en toepassing van de wet waren de nekslag voor de vrijwilliger in de jeugdbescherming. Het accent kwam te liggen op de professionalisering van de functie van de gezinsvoogd. Op zich een goede en noodzakelijke ontwikkeling. Maar wel met de negatieve bijvangst dat het handelen vanuit gezag tot exclusief domein van de jeugdbeschermer is gaan horen. Alsof hulpverleners in vrijwillig kader en burgers daar geen verantwoordelijkheid in kunnen en mogen dragen.

Behoefte aan menselijkheid

Hiermee hebben we de belangrijke positieve invloed van 'gewone' mensen binnen complexe gezinnen lange tijd laten liggen. Tot nu toe althans. De ironie wil dat we inmiddels inzien dat gewoon een klik hebben met onze cliënten een belangrijke factor is voor effectiviteit. En die klik, in de literatuur werkalliantie genoemd, is op de keper beschouwd niet te leren als een soort truc.

De beste gezinsvoogd lijkt degene te zijn die zijn vaardigheden en kennis zo gewoon mogelijk toepast. De behoefte aan normale menselijkheid, ook in complexe en schrijnende situaties, lijkt van invloed op de hernieuwde belangstelling voor de inzet van burgers. Een soort wisselgeld ter compensatie van te ver doorgeschoten, of beter gezegd te eenzijdig gerichte, professionalisering.

Fijne ontwikkeling

Ook het handelen vanuit gezag hoort nu bij alle professionals die met kinderen werken. Jeugdbescherming is niet meer exclusief en daalt weer af naar de gewone wereld. Daarin komt ruimte voor burgers en de inzet van cliënten en ex-cliënten als maatjes voor nieuwe jeugdbeschermingscliënten - zie bijvoorbeeld Stemvandeclient.nl. Een fijne ontwikkeling vind ik dat.

Ik hoop dat gemeenten dit ook inzien en deze ontwikkeling stimuleren en faciliteren. Niet omdat dit misschien goedkoper zou kunnen zijn - wat ik betwijfel - maar omdat kinderen en ouders zich hierdoor meer in de maatschappij opgenomen zullen voelen. En dat is toch een belangrijk doel van jeugdbescherming en jeugdhulp.

Over de auteur

Harry van den Bosch

Ik werk bij het NJi sinds 1 maart 2015 binnen het programma Veilig Opgroeien oa als projectleider voor het Swing project dat een verdergaande verbetering van de jb en jr binnen het gemeentelijke domein nastreeft. Ik ben jurist, ooit begonnen bij Pro Juventute als maatschappelijk werker/gezinsvoogd.  Hiervoor werkte ik onder andere als Hoofd Jeugdbescherming bij BJZ Utrrecht en bij Jeugdzorg Nederland als projectleider voor de jeugdbescherming en AMK.

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Volkomen mee eens Harry, en mij uit het hart gegrepen. En de ironie wil ook dat voordat de term werkalliantie bedacht moest worden, uit talloze wetenschappelijke onderzoeken al bleek dat als er iets werkt voor gezinnen met problemen dat sociale steun en dus menselijkheid is. Niks wisselgeld dus maar pure noodzaak, ook voor professionals.

Functie(s): Adviseur
Organisatie: IngridWerkt aan werk
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Jeugdgezondheidszorg, Jeugdzorg
Functie(s): Redactie
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: De Pannenboog
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Senior medewerker inhoud
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Beleidsmedewerker
Organisatie: Clientenbelang Amsterdam / Zorgbelang
Sector / werkveld: Cliëntorganisatie: belangenbehartiging en medezeggenschap
HomeWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord