Blogs

Ouders als startpunt bij onderwijs-zorgarrangementen

1836

Bij het opstellen van een onderwijs-zorgarrangement voor kinderen met een verstandelijke beperking en ernstige gedrags- of ontwikkelingsproblemen is er één absoluut onvermijdelijk startpunt, namelijk de ouder(s) of opvoeder(s). Als zij niet van harte meewerken is de kans simpelweg verkeken dat er een oplossing komt. Ik pleit daarom voor de inzet van een professional, die met die ouders mee op loopt in het hele proces.

Voor deze groep kinderen moeten onderwijs, jeugdhulp, medische zorg, wonen en arbeid bij elkaar komen. Het combineren van al deze voorzieningen, geldstromen, procedures en verantwoordelijkheden is een behoorlijke opgave, vooral nu de jeugdhulp en het onderwijs sinds 2015 een verantwoordelijkheid zijn van de gemeenten en de regionale samenwerkingsverbanden.

168 uur per week

Bij het opstellen van gecombineerde arrangementen hebben ouders vaak een lastige positie. Opvoeders voelen zich aan hun lot overgelaten of totaal onmachtig na afgewezen te zijn bij reeksen scholen, zorgaanbieders en zorgverzekeraars of gemeenten. Ze zijn vaak niet alleen opvoeder, maar ook bijna 168 uur per week hulpverlener, in staat elke ambtenaar geheel te overrompelen met de inmiddels opgedane kennis over procedures en voorwaarden.

De decentralisatie van de jeugdzorg naar gemeenten vraagt om een nieuwe benadering voor de opzet van arrangementen in zorg en onderwijs. Daarbij is er één onvermijdelijk startpunt voor al het handelen rondom kinderen met gecompliceerde problemen: die ouder/opvoeder, want zonder hen gaat het niet – nooit niet – lukken.

Doof en ongeïnteresseerd

Rondom het nieuwe gedecentraliseerde stelsel van jeugdzorg is veel geschreven over een nieuwe benadering van opvoeders. De eigen kracht staat voorop, net als de inbreng van de sociale omgeving. Zij kennen een kind immers het beste.

Te vaak ervaren opvoeders hun gesprekspartners niet als luisterend, maar als doof, ongeïnteresseerd en bet(er) wetend.Maar als ouders in een nieuw stelsel een rol moeten vervullen, behoren alle betrokkenen zich ook af te vragen hoe zoiets dan gaat. Opvoeders vinden zichzelf terecht centraal staan en willen dat men naar hun luistert, maar met name bij dat luisteren gaat het dikwijls helemaal verkeerd. Te vaak ervaren opvoeders hun gesprekspartners niet als luisterend, maar als doof, ongeïnteresseerd en bet(er) wetend.

De mee oplopende professional

Als opvoeders niet meewerken is de kans simpelweg verkeken dat er een oplossing komt. Dat vraagt in een complexe, soms overbelaste en verharde omgeving, de inzet van een of meerdere professionals die een klik hebben met het gezin. Zo’n professional is iemand die mee op loopt in het hele proces en alle betrokkenen bij de les houdt. Dat kan best een van de betrokken werkers uit een van de velden zijn, maar evengoed iemand van een buurt- of wijkteam. En die professional moet de ruimte hebben flexibel met het gezin te werken op verwachte en onverwachte momenten. Want een arrangement kan soms voor alle betrokkenen tot heftige veranderingen leiden.

Dat meelopen is overigens geen dagtaak. Soms moet men een volledige dag in het gezin zijn, op andere momenten is regelmatig telefonisch contact al genoeg. Maar voor alle partijen geldt dat ze in de nieuwe situatie de relatie met opvoeders herijken naar een open, wederzijds volwaardige verhouding.

Bureaucratie

Een goede relatie tussen ouders en professionals zou winst zijn, maar zelfs dan blijft er voor ouders een heleboel bureaucratie te overwinnen. Het stroomschema ‘zorg in onderwijstijd’ – hoe helder ook – is een passende illustratie van de papierberg die kinderen, ouders en professionals wacht bij het opzetten van een onderwijszorgarrangement. Het zou fijn zijn als gemeenten, samenwerkingsverbanden en schoolbesturen in een volgende stap met elkaar besluiten nemen over wat er ‘weg’ kan.

Deze blog is de tweede van 4 blogs over hoe je tot goede onderwijs-zorgarrangementen komt. Lees het eerste deel hier terug. Meer weten? Ga naar www.onderwijsjeugd.nl.

Over de auteur

Paul Nota

Werkte als journalist, beleidsadviseur, trainer, ambtenaar en expert in jeugdbeleid. Houdt zich vooral bezig met preventie en rendementsvragen.

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

'de kans simpelweg verkeken'   Als opvoeder(s) is het soms van node dat de ambtenaar of 'expert' bijgeschoold of zelfs (her)opgevoed moet worden! De kans is daar, maar de weg is moeizaam ... en lang! Wel oppassen dat je niet jezelf verliest: twee zijn beter dan één.

De ruimte te creëren voor de jeugdige is soms erg moeilijk (en in een echtelijk scheiding en alles er omheen was dit een groot offer) maar niet onmogelijk! Ik ben dakloos (maar ook dat komt goed), maar heb mijn dochter uit handen van 'de' jeugdzorg weten te houden en haar kansen verruimd! Zij heeft het weten te benutten en staat sterk in haar schoenen.

'Een volgende stap: met elkaar besluiten nemen over wat er ‘weg’ kan' - 'de' weg is niet zonder hindernissen ...   Maar 'rotte appels' mogen van mij weg! 

Als zij niet van harte meewerken.... heeft dat een goede reden! Dat zou een ieder aan het denken moeten zetten, in plaats van hen te zien als 'lastige ouders'.

Lees bijvoorbeeld het boek 'Snap jij die ouders?' over professioneel werken met ouders. En welke houding en vaardigheden dit vraagt. https://www.swpbook.com/boek/1953/snap-jij-die-ouders

Of neem een abonnement op het tijdschrift Ouderschapskennis.

Het vraagt dus niet zozeer om een (extra) 'mee oplopende professional', maar om een professionele ouderbegeleidende positie van allen.

Beste Mariette Hoogsteder, ik begrijp dat wij ieder wel een bepaald boek hebben die ons inzicht kan verschaffen. Zelf kom ik uit een Nederlands Hervormd gezin/familie (moeder gereformeerd) met een nest van CDA en VVD aanhangers en de arbeiders waren veelal aanhangers van de PvdA. Ik heb 23 jaar in een pinkstergemeente doorgebracht en ken niet allen de Bijbel, maar ook de mensheid (psychosociale organisatie). Momenteel lees ik studieboeken hbo/wo zoals Staatkunde, Sociologie, Maatschappelijke Agogiek en dergelijke. Elk boek heeft ook zo zijn gebreken en ook dat kan misleidend zijn ...  

'Toen dat Saul te kennen werd gegeven, zo was die zaak recht in zijn ogen.'  -  Een vers uit het boek 1 Samuel (hst 18 vs. 20)   Uit persoonlijke ervaring weet ik hoe er ook omwille van eigen gewin keuzes worden gemaakt met het gevolg dat meerdere leden van die organisatie (of gezin) geschaadt (kunnen) gaan worden. Dit heb ik binnen de familie maar ook binnen de kerk (en in het bijzonder de pinkstergemeente) ervaren. Ook in de politiek wordt deze 'oorlog' gevoerd. 

Indien de achterliggende gedachte dat achter iemands woorden schuil gaat niet weet te doorgronden en op juiste waarde in te schatten dan tast je in het duister. Ook is iemands gedrag dan niet of althans moeilijk te voorspellen. Wanneer iemand als kind beloond werd om de leugen bestaat ook de kans dat de persoon bang is om de waarheid te vertellen. Uit hoe er in de praktijk doorgaans met bekentenissen wordt omgegaan (vergelding of anders wraakneming) stimuleert iemand ook niet om tot erkenning te komen. Gedrag is dan ook moeilijk of niet (meer) te veranderen. 

'De' gezonde omgang moet beter en dat vergt van de professionals dat zij hier anderz en zorgvuldiger mee omgaan. Ook justitie misbruikt het instrument en daar naast zou de rechter de burger moeten beschermen, maar ook de democratie zelf - en hier zit een fundamenteel en structureel probleem. 

Over 'professioneel werken met ouders': Zoals in mijn voorbeeld Koning Saul: omwille van zijn persoonlijke doelstellingen handelt hij zelfs op een bedrieglijke wijze met zijn kinderen en zijn meest getrouwe dienaren. Dit heeft een uitwerking binnen de gehele organisatie ...  en is zelfs van invloed op de Nationale en Internationale veiligheid. Met betrekking tot het gezin zijn er ook interne en externe invloeden, waarbij iemands persoonlijke referentie-kaders vaak leidraad zijn. Om iemand tot andere gedachten te brengen is vaak moeizaam. Iemands 'stenen' hart veranderen lukte niet bij een vrouw die nu mijn ex- is ...   en zelf slachtoffer is omwille van een som geld en een verbond tussen haar en de voorganger van de pinkstergemeente. 

Kent u de ins- en outs en zullen die u ooit (volkomen) bekend zijn? 

Iemand kwam ooit tot de volgende uitlating: "Want het Woord [Gods] is levend en krachtig, en scherpsnijdender dan enig tweesnijdend zwaard, en gaat door tot de verdeling der ziel, en des geestes, en der samenvoegselen, en des mergs, en is een oordeler der gedachten en der overleggingen des harten."

Veel succes, maar ook plezier en voldoening. Dat uw werk goede vruchten mag voortbrengen! 

Ouders hebben de regie op de vorming en ontwikkeling van hun kinderen. De ouders die hier bedoeld worden mogen rekenen op een stevige regie-assistent. Zo iemand moet wel met de voeten bij de grond kunnen, mandaat hebben en de professionele ruimte verwerven om door regelgeving en bureaucratie heen te breken.

Beste Ype Akkerman, 'Ouders hebben de regie' ...  'De rechtsstaat is een staat waarin de heerschappij van het recht wordt erkend. Dit betekent dat niemand zich aan het recht kan onttrekken, ook de overheid niet. De bedoeling hiervan is dat in het maatschappelijk verkeer onderling vertrouwen mogelijk wordt. Kern van het recht is dan het bestaan van algemeen verbindende regels, op basis waarvan een ieder gelijk wordt behandeld en individuele vrijheid wordt gegarandeerd.'  - de Rechtsstaat, afkomstig uit het studieboek 'Staatkunde, Nederland in drievoud' . Ook met het oog op het Gezag en het begrip 'overmatige machtsuitoefening' valt iets te zetten.  Mijn dochter heeft de ruimte (tegen de wil van anderen in) om tot ontplooiing te komen en verder te ontwikkelen. De omgeving waarin wij verkeerden was in ernstige mate verstikkend - zo verstikkend dat een jonge vrouw uit de gemeenschap zelfmoord had gepleegd en meerdere mensen mentaal uitgeput zijn geraakt. 

In een vacature met betrekking tot de jeugdzorg las ik het volgende: “Je borgt de orthopedagogische situatie door het observeren van de groep, het onderkennen, interveniëren en begeleiden van het groepsdynamisch proces en het opvoeden, begeleiden, stimuleren en activeren van individuele jongeren.”  

Ik kan niet miskennen dat ouders de regie hebben, wel wil ik opmerken dat het kind een 'eigen wil' heeft. Mijn ex- echter gaf de regie in handen van lieden buiten het gezin ...   hierdoor raakten de relaties verstoord maar in het bijzonder de verstandhouding. Mijn ex- besprak zaken buiten de deur en voor mijn aangezicht werd veel verborgen gehouden terwijl ik niet achtergehouden heb.

Het kind heeft een 'autonoom' bestuur ...  dit in goede banen te leiden terwijl de 'leefomgeving' een bedreiging vormt vergt veel van je maar toont je leiderschap. Mijn dochter is hierin dan ook erg gesterkt en 'getraind'. 

'Train up the child in the way it should go' en dit kan van de [één] ouder die [ook] veel weerstand ondervindt het uiterste vergen ...   Heb het hart! 

Functie(s): Adviseur
Organisatie: De Pannenboog
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Directeur
Organisatie: Pedagogisch Engagement
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Coördinator
Organisatie: VUmc / EMGO+, afdeling sociale geneeskunde
Sector / werkveld: Jeugdgezondheidszorg, Onderzoek en advies
Functie(s): Inhoudelijk medewerker/projectmedewerker/adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: NJI
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Maatschappelijk werker
Organisatie: L Speelman Coaching
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Programmaleider Veilig Opgroeien
Organisatie: NJi
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord