Blogs

Echte professionals weten wat ze kennen en kunnen

Jeugd- en gezinsprofessionals lijken soms bijna te bezwijken onder hun werkdruk. Deels komt dat doordat hun taken niet duidelijk zijn afgebakend. Een duidelijke beroepsidentiteit zou hen helpen om hun grenzen te bewaken en te laten zien waar ze voor staan.

Sinds enige tijd ben ik als adviseur verbonden aan een wijkteamorganisatie in een grote stad. Daar sprak ik laatst met jeugd- en gezinsprofessionals over hun hoge werkdruk. Ze leken bijna te bezwijken onder alle taken, vragen en signalen rond ouders en kinderen die op ze af komen. Het kwam nogal eens voor dat ze ’s avonds en zelfs af en toe in het weekend doorwerkten. ‘Nee zeggen’ leek eigenlijk niet in hun professionele repertoire voor te komen.
Voor mij was hun verhaal een signaal van een zwakke ‘professionele identiteit’. Als de taken die je moet uitvoeren nieuw en niet helder afgebakend zijn, worden de grenzen van je kennis en kunde opgerekt. De neiging ontstaat dan op alle vragen en signalen die op je af komen in te gaan. Het is de vraag of dat de kwaliteit van de diensten aan ouders en kinderen ten goede komt.

Kennis en ervaring

Een stevige professionele identiteit is belangrijk voor jeugd- en gezinsprofessionals. Met hun kennis en ervaring willen ze ouders en kinderen zo goed mogelijk van dienst zijn, op een integere manierEen belangrijk onderdeel van professionaliteit is het ontwikkelen van een eigen professionele identiteit, een beroepsidentiteit. Ze zijn voortdurend bezig met beter worden in hun vak, proberen telkens nieuwe kennis in de praktijk toe te passen en dragen ook bij aan het verder ontwikkelen van het vak.
Dat vak is voor de meeste jeugd- en gezinsprofessionals in wijkteams van oorsprong maatschappelijk werk, sociaalpedagogische hulpverlening, hbo-pedagogiek of een voorloper daarvan. Vakgebieden die sinds kort onder de noemer sociaal werk vallen.
Binnen zo’n breed kennisdomein kun je niet overal 'van' zijn. Een belangrijk onderdeel van professionaliteit is daarom het ontwikkelen van een eigen professionele identiteit, een beroepsidentiteit. Daarbij gaat het erom dat je als jeugd- en gezinsprofessional weet of ontdekt waar je van bent, waar je goed in bent, wat je wilt in het vak, waar je passie zit en hoe je je specifieke vakkennis steeds beter en effectiever inzet.

Zelf aan het roer

Volgens mij is het nodig dat jeugd- en gezinsprofessionals hun professionele identiteit de komende tijd ontwikkelen en verder versterken. Zoek naar manieren om dat samen met collega's te doen. Praat erover met teamgenoten en andere collega’s, bevraag elkaar en voer een dialoog over vragen als: Wat onderscheidt ons van aanpalende beroepen als de verpleegkundigen, psychologen en universitair opgeleide pedagogen? Hoe geven we ons vak vorm in de steeds veranderende context van transformatie en een sterke gemeentelijke betrokkenheid? Wat kennen en kunnen we al? En wat hebben we van onze organisaties nodig om onze kennis te delen met anderen, te leren tijdens het werk en zo steeds beter te worden in het vak? Tijd, iemand die ons kritisch bevraagt, begeleiding?

Die steun van de organisatie wordt nu nog te vaak bepaald door managers en beleidsmaker. Volgens mij moeten we dat omkeren: autonome professionals zitten zélf aan het roer. Ze weten wat ze kunnen en wat ze nog moeten leren. En dat hebben organisaties dan maar te volgen.

Over de auteur

Mariska van der Steege

Opgeleid als orthopedagoog (RUG) en organisatie-adviseur (SIOO) combineer ik inhoudelijke kennis over de jeugdhulp en het sociaal domein met kunde over veranderen, processen en projectleiding. Na 15 jaar NJi en 3,5 jaar VanMontfoort besloot ik in de zomer van 2016 verder te gaan als zelfstandige. Om meer mijn eigen koers te kunnen varen. En om het benutten van kennis uit literatuur en onderzoek te verbinden met het versterken van de dagelijkse praktijk van sociaal werkers. 

Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.

Geheel eens, vooral de aansporing dat jeugd- en gezinsprofessionals hier zelf het heft in handen nemen, samen met professionals uit aanpalende terreinen. Dit is ook een aansporing aan die andere professionals. Sterke horizontale verbindingen zijn zeer dienstig bij het versterken van ieders beroepsidentiteit en om te ontsnappen aan de druk van bovenaf. 

'Een duidelijke beroepsidentiteit'

'Uitgaande van de gedachte met het doel ... '

1) Ik ken mijn zwakheden ...

2) Ik overschat mij zelf niet

3) Hoe de omgeving over mij denkt en naar mij kijkt (en van daaruit handelt en beslist) is mij niet vreemd!

Het benutten van kennis en ervaring uit de praktijk gecombineerd met eigen onderzoek ten einde de juistheid van literatuur (data) te controleren en de persoon die vanuit die gedachtegoed redeneerd en handelt te ondersteunen en te begeleiden - bijsturen!

Een prof. of master wordt je niet vanuit de literatuur en uit onderzoek (alleen), maar door de dagelijkse toepassing in de praktijk! De praktijk is de beste leerschool. In deze leerschool vindt je de informatie (data/de allerdaagse bouwstenen) en doe je kennis op van waaruit je als mens bouwt. - daarbij lees je soms literatuur

Vandaag 7 november 2017 heb ik een artikel gepubliceerd met betrekking op het disfunctioneren van de staat: Institutionele herinrichting van verhouding (gezag), het terugdringen van de discreationaire ruimte (beslissingsvrijheid), verdere bureaucratisering maar ook het leggen van gezag in de handen van enkelen (anti-democratie). Verzorgers maar ook ouders raken uitgeput of bezwijken onder de psychosociale werkbelasting dat vanuit de werking van de maatschappij tot stand komt.

http://www.speelman.org/didactiek-voor-bestuur-en-politiek/volgens-procedures/

Het 'simpelweg' opvolgen van procedures, de uitvoering van wetten en regels, doet de menswaardigheid niet noodzakelijk tot gelding komen; hetgeen echter wel een kwaliteitsvereiste is voor het functioneren van de staat! De uitkomsten van dat proces kunnen er in resulteren dat de medemens sociaal onrecht maar ook geestelijk geweld wordt aangedaan (en is ook niet 100% uit te sluiten). Het ontkennen van deze neveneffecten die wij als individu op onze medemens hebben en het nalaten om ons gedrag daar op af te stemmen vormt doorgaans het grootste probleem:

"Maar wij, die sterk zijn, zijn schuldig de zwakheden der onsterken te dragen, en niet onszelven te behagen. Dat dan een iegelijk van ons zijn naaste behage ten goede, tot stichting." Dit staat in de brief die Paulus aan de Romeinen schreef waarbij hij Christus als voorbeeld gaf. Andere schrijvers nemen andere 'voorgangers' als voorbeeld om eenzelfde licht op de zaak/het onderwerp te schijnen.

Om de kunde over of van veranderen bij te brengen aan anderen (overdracht), dient deze kunde dagelijks geoefend maar ook gedemonstreerd te worden: 'Train up the child in the way it should go'. Potentiele groei ...   niet alleen intellectueel (waar soms heel veel aandacht naar uitgaat) maar ook fysiek en in het bijzonder sociaal en geestelijk! Dat ook creativiteit van de individu gestalte krijgt ...
* In deze teamprocessen leert de leraar evengoed van de leerling - interactie!

Het beroepsmatig nalaten van een ruimhartig sociaal beleid (afstandelijk) draagt niet alleen bij aan sociale armoede (en verstoring van 'de' gezonde omgang) maar in het bijzonder aan mentale uitputting en allerlei gezondheidsproblemen!
In het studieboek 'Staatkunde, Nederland in drievoud' uit 1999 werd zelfs de volgende veronderstelling gemaakt: 'Kortom, op termijn zouden ruimhartige verzorgingsstaten hun eigen economische basis ondermijnen.' Uit eigen onderzoek en door ervaring blijkt dat het tegendeelmaar al te waar is.  

Door niet mee te doen aan dat beleid wat werkgevers vereisen maar ook vanuit de samenleving vereist wordt heb ik diverse medemensen de ruimte mogen/kunnen bieden (borgen) waardoor zij niet alleen konden herstellen maar ook weer volwaardig en zelfstandig konden meedoen aan de samenleving en het arbeidsproces.
* Zonder verstoten te blijven ...   uitgekotst door het naleven van procedures en regels - slachtoffer van een disfunctionerend systeem (dat toch het werk is van mensenhanden), nagewezen en nagetrapt ...  
Iets wat overigens onder 'de experts' niet voor mogelijk werd gehouden maar in het bijzonder werd ontkent (het vergt ook inzet en verandering vanaf hun kant).

Opgeleid? Niet volgens een theoretisch leerweg of met het comfort van een schoolgebouw, maar op mijn pad: de levensweg ...  'Doorgewinterd'

Vanaf mijn vroege jaren 'werk' ik als sociaal-maatschappelijk dienstverlener en help ik anderen bij het oplossen van problemen: samen op weg ... 
Of het nu met huiswerk is, op de boerderij, in de werkplaats, in het magazien, in militaire dienst, op de oceaan, in de petro-chemie, in de bouw of nu in een situatie dat ik van mijn goederen ben beroofd en sinds 3 januari 2017 dakloos ben. 'De dagelijkse praktijk van sociaal medewerkers' ...  Niet alleen verbreding, maar ook verdieping!

Vanaf haar vroege jaren vond ik het van belang dat mijn dochter gesterkt werd en gaf ik zoveel mogelijk aan haar mee om ook zonder mijn hulp verder in het leven te kunnen gaan! Haar individuele vrijheid wordt gegarandeerd ...  Althans, zo zou het moeten zijn in die rechtsstaat: http://www.speelman.org/staatkunde-nederland-in-drievoud/rechtsstaat/  Autonomie! zelfstandig, op zich staand, zonder bemoeienis van buitenaf kunnen handelen. 

GEEN
overmatige staatsbemoeienis of machtuitoefening van functionarissen! Niet alleen 'wat onderscheidt ons' maar ook 'wat verbind ons' ...

Laat die MENSWAARDIGHEID bepalend zijn ... en tot gelding komen!

Hartelijke groet, Lambert

"Volgens mij is het nodig dat jeugd- en gezinsprofessionals hun professionele identiteit de komende tijd ontwikkelen en verder versterken".

Alsjeblieft zeg, doe dit niet. Beperk je eerst tot je kerntaak, het signaleren van problemen, versterk je loketfunctie. Ga van daaruit verder jeugdzorgland in naar al die professionals die heel goed weten wat zij 'kennen en kunnen'. 

Doe wat je nu al kan, dat advies zouden we toch ook geven aan een jongere die steeds iets probeert te bereiken wat niet haalbaar is. Doe succeservaringen op, maak het je niet zo moeilijk. I.p.v. hijgerig proberen alles zelf in de hand te houden en te willen controleren. Waar doet mij dit 'gedrag' toch zo aan denken........

Hoi Mariska,

Zeer herkenbaar wat je schrijft. Om te helpen expliciteren waar je als professional of als team wel en niet van bent en over welke kennis je wel of niet beschikt hebben we als samenwerkende kennisinstituten vanuit het programma Integraalwerkenindewijk (www.integraalwerkenindewijk.nl) naar aanleiding van een initiatief van de gemeente Amersfoort/regio Eemland zogenaamde kennisbouwstenen ontwikkeld. Dit door eerst te inventariseren welke vragen er op een sociaal (wijk)team of -netwerk afkwamen, deze te ordenen en daar vervolgens 'kennis' onder te hangen. Mogelijk zijn deze kennisbouwstenen behulpzaam. Ze zijn kersvers, niet uitputtelijk, maar een poging een bijdrage te leveren. We presenteren ze morgen op een bijeenkomst van de Uitvoeringsautoriteit over integraal werken aan professionals, maar ze zijn breed toegankelijk. Zie links hieronder.

https://www.aeno.nl/evenement/bijeenkomst-uitvoeringautoriteit-integraal-werken

https://www.integraalwerkenindewijk.nl/publicaties

Groet, Herma Ooms, NJi

https://www.integraalwerkenindewijk.nl/sites/integraalwerkenindewijk.nl/files/iww_imce/bestanden/def_pdf_kennisbouwstenen.pdf

50 pagina's. Wie leest dat? Wie heeft daar tijd voor? Wie bereik je daarmee? Wie past dat toe? Terwijl er al zoveel kennis aanwezig is. Gaat nooit lukken op die manier.

Waarom toch zo volharden in een weg die doodloopt?

Functie(s): Adviseur
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Onderzoek en advies, Kennisinstituut
Functie(s): Adviseur
Organisatie: Zelfstandige; Advies Verandering Projectleiding in het sociaal domein
Sector / werkveld: Onderzoek en advies
Functie(s): Adviseur
Organisatie: De Pannenboog
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Beleidsmedewerker
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Sector / werkveld: Jeugdzorg
Functie(s): Directeur
Organisatie: Pedagogisch Engagement
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Adviseur
Organisatie: William Schrikker Groep
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Jeugdhulpverlener / gezinsmedewerker
Organisatie: Floorplay Coaching
Sector / werkveld: (onbekend)
Functie(s): Maatschappelijk werker
Organisatie: L Speelman Coaching
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord