Blogs

Een veiligheidsplan leidt niet vanzelf tot veiligheid

1478

De veiligheid van kinderen is sinds de transitie niet meer alleen een verantwoordelijkheid voor de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en de jeugdbescherming, maar voor ons allemaal. Dus ook voor bijvoorbeeld wijkteams. Iedereen moet aan de bak. Op tal van plaatsen wordt nu gewerkt met veiligheidsplannen - prachtige, scherpe plannen, maar soms ook plannen die ten onrechte het predicaat veiligheidsplan krijgen. En dat is gevaarlijk.

De naam veiligheidsplan geeft wellicht het geruststellende gevoel dat er genoeg aandacht besteed is aan veiligheid. En dat het plan ook veiligheid oplevert. Maar zo werkt het helaas niet. Veiligheid voor kinderen creëren is hard werken en vergt veel deskundigheid, compassie, doorzettingsvermogen en creativiteit.
Ik zie dat dagelijks in de organisatie waar ik werk, Partners voor Jeugd. Een veiligheidsplan maken is geen kwestie van een paar opgelegde afspraken op een A4’tje, maar een ‘reis’ die we samen met het gezin maken.

Het kan beter

Wat schort er zoal aan bij veiligheidsplannen? Dat kunnen veel verschillende dingen zijn. Vaak begint het ermee dat een scherpe formulering van onze grootste zorgen ontbreekt. Als we niet precies formuleren welk gedrag van ouders welke impact heeft op de veiligheid van het kind, dan weten we ook niet wat er moet veranderen.
Vervolgens is het belangrijk dat we aan die zorgen een veiligheidsdoel koppelen waar ouders en hulpverleners het over eens zijn, zodat we samen een plan kunnen maken. Ook dat gebeurt vaak niet.

Kind en netwerk betrekken

Kinderen worden lang niet altijd betrokken. Dat is jammer, want het gaat om hen. We moeten spreken met kinderen, bijvoorbeeld met de methodiek Drie HuizenEen plan dat alleen hulp van professionals inzet is een instellingsplan, geen veiligheidsplan. Samen met ouders vertellen we kinderen wat er allemaal gebeurd is en dat het niet hun schuld is, bijvoorbeeld via de methode Words and Pictures. En we moeten weten hoe hun ‘veilige huis’ eruit ziet. Want kinderen hebben vaak goede ideeën over hoe het voor hen veiliger kan worden. Ten slotte moeten we het veiligheidsplan zo schrijven of tekenen dat zij het ook snappen.
Mensen uit het sociale netwerk betrekken vinden veel hulpverleners moeilijk. Kan je veiligheid wel in handen geven van het netwerk? Het antwoord is ja! Een plan dat alleen hulp van professionals inzet is een instellingsplan, geen veiligheidsplan. Voor het creëren van duurzame veiligheid hebben we mensen uit het netwerk nodig.

Vage afspraken

Veel veiligheidsafspraken zijn vaag. ‘Vader en moeder maken geen ruzie waar de kinderen bij zijn.’ Dat is eerder een streven dan een afspraak. Hoe gaan ouders dat doen? Hoe herkennen ze de eerste signalen van stress en ruzie? Wat doen ze om tijdig te de-escaleren? Wie helpt hen daarbij? En wie zorgt voor de kinderen als het toch uit de hand loopt? Dat moeten we in detail uitwerken.
Verder ontbreken bij veel plannen een tijdpad en afspraken over monitoring. Uit welke stappen bestaat de weg naar ‘veilig genoeg’? Hoe snel zet het gezin die stappen? Wie controleert of de afspraken werkelijk worden uitgevoerd? En hoe zorgen we dat die rol op termijn wordt overgedragen van professional naar netwerk?

Ten slotte nog dit: een veiligheidsplan kan pas echt werken als alle betrokken hulpverleners akkoord gaan en hun deel van het plan uitvoeren. Want tegen niet samenwerkende hulpverleners is geen enkel veiligheidsplan opgewassen...

Over de auteur

Nic Drion

30 jaar ervaring in de jeugdzorg, o.a. bij de Kindertelefoon, Medisch Kleuterdagverblijf, Bureaus Jeugdzorg, zorgaanbieders, Advies en Meldpunt Kindermishandeling en  Nederlands Jeugdinstituut. Momenteel werkzaam als adviseur bij het Expertisecentrum van de William Schrikker Groep.. Daarnaast freelance werkzaam als trainer op het terrein van de Meldcode, kindermishandeling, veiligheidsplanning en oplossingsgericht werken. Expertise: kindermishandeling, huiselijk geweld, Veilig Thuis, jeugdbescherming, familiegroepsplan, Family Finding, Signs of Safety.  

Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Trainer, coach, coördinator en projectleider

Hallo Nic,

Dank je wel voor je heldere stuk over veiligheidsplanning.

Wat voor mij ook altijd erg belangrijk is, en waar ik tijdens mijn trainingen veel aandacht aan besteed, is het uitvragen van de uitzonderingen. Niet zomaar wat gaat er goed, maar wat gaat er goed onder stressvolle omstandigheden. Vragen naar momenten dat iemand erg boos was en het toch gelukt is om rustig te blijven, of dat moment dat je geen geld maar had maar het toch gelukt is om te zorgen dat je kinderen wel te eten hadden. Zonder zicht op deze uitzonderingen weet je niet wat mogelijk is in dit gezin, onder deze omstandigheden en is het maken van een veiligheidsplan dat gebaseerd is op werkzame acties niet mogelijk. Je maakt dan afspraken die gebaseerd zijn op wat andere mensen onder andere omstandigheden al een gedaan hebben of dat wat jij als professional denk dat zou kunnen helpen.

En ik ben het met je eens er worden prachtige, krachtige plannen gemaakt door gezinnen en professionals maar we zijn er nog niet! Er zijn ook plannen die nog niet goed uitgevraagd en uitgedacht zijn.

Groet Margreet Timmer, TIMM Consultancy

Organisatie: IngridWerkt
Functie: Pedagogisch wetenschapper; onderzoeken, ontwikkelen, schrijven
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Jeugdgezondheidszorg, Jeugdzorg
Organisatie: TIMM Consultancy en Het LOCK
Functie: Trainer, coach, coördinator en projectleider
Sector / werkveld: Centrum voor jeugd en gezin, Gemeentelijke overheid, Provinciale overheid, Rijksoverheid, Jeugdbescherming, Jeugdgezondheidszorg, Jeugd-ggz, Jeugdmaatschappelijk werk, Jeugdwelzijnswerk, Jeugdzorg, Justitie, Kinderopvang, Onderwijs, Jeugdreclassering
Organisatie: Hogeschool Leiden
Functie: Lector residentiele jeugdzorg
Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Directeur Effectiviteit en Vakmanschap
Sector / werkveld: Jeugd-ggz
Organisatie: William Schrikker Groep
Functie: Adviseur
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord