3 vragen over: Betere ondersteuning voor KOPP-kinderen

"Ga met elkaar in gesprek wanneer over en weer knelpunten worden ervaren."

Er is meer aandacht nodig voor kinderen van ouders met psychische problemen en/of van verslaafde ouders (KOPP/KVO). Gemeenten moeten daartoe de samenwerking op regionaal en lokaal niveau verbeteren. Het Trimbos-instituut deed een inventarisatie bij gemeenten en zorgverzekeraars. In de praktijk blijkt dat veel gemeenten deze groep ouders en kinderen nog niet hebben opgenomen in lokaal beleid. Dr. Rianne van der Zanden, senior wetenschappelijk medewerker van het Trimbos-instituut en landelijk coördinator Stichting Gripopjedip geeft antwoord.
1

Kun je een schets geven van de problematiek en de rol van gemeenten daarbij?

"Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de jeugdhulp, van preventie tot behandeling en spelen daarmee ook een cruciale rol in de preventie en zorg voor KOPP/KVO-kinderen. In Nederland zijn dat er 577.000. Deze kinderen lopen een twee tot drie keer zo grote kans om zelf een psychische stoornis of verslaving te ontwikkelen in hun leven. Een recente Nederlandse studie laat zien dat 65 procent van de kinderen met een ouder met een depressie of angststoornis op 35-jarige leeftijd zelf een depressie of angststoornis heeft of heeft gehad (Havinga et al., 2016). In de normale bevolking is dit percentage 25 procent (De Graaf et al., 2010). Naast erfelijke factoren spelen sociale factoren hierin een rol, waaronder een verminderde opvoedingscompetentie door de ouderlijke problematiek, sociale isolatie en parentificatie bij het kind. Dit alles kan veel stress oproepen bij het kind. Effectieve preventie en zorg is nodig om de overdracht van psychische stoornissen en verslaving van ouder op kind te verminderen."

2

In 2016 zijn vijf regiobijeenkomsten georganiseerd en zijn interviews gehouden met zorginkopers en beleidsmakers van elf gemeenten en vier grote zorgverzekeraars. Wat voor beeld kregen jullie?

"De resultaten van de ‘Rondgang in de KOPP/KVO-praktijk’ tonen aan dat de verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars rond KOPP/KVO op hoofdlijnen helder is voor deze partijen. Maar het blijkt ook dat de verantwoordelijkheden niet goed worden opgepakt en ingevuld. De meeste gemeenten hebben het thema niet geagendeerd en opgenomen in beleid. De meeste zorgaanbieders werken niet conform de KOPP-richtlijn en de Kindcheck. Het inkoopbeleid van KOPP/KVO-aanbod is na de invoering van de Jeugdwet niet goed overgedragen van zorgverzekeraars naar gemeenten. Hierin spelen met elkaar samenhangende factoren een rol. Een belangrijke factor is de onbekendheid van KOPP/KVO problematiek bij vooral gemeenten. Het is zelfs zo dat sommige professionals nog nooit van deze doelgroep hadden gehoord. Regie op lokale ketensamenwerking en gebrek aan communicatie tussen stakeholders ontbreekt ook. Daarmee is er geen kennisuitwisseling over KOPP/KVO, noch afstemming over en systematische uitvoering van de ketenaanpak; van signalering, doorverwijzing tot uitvoering en monitoring omtrent KOPP/KVO."

3

Wat adviseer je om te komen tot een betere ondersteuning in de praktijk?

"In de regiobijeenkomsten zagen we volop passie en de wil bij de professionals om goede preventie en zorg voor KOPP/KVO te organiseren, maar een eenduidige richting rond de doelgroep ontbreek in de meeste regio’s. Men wil wel aan de slag, maar vraagt zich af: hoe? Professionals missen regie, een voortrekker of ambassadeur, en randvoorwaarden aan tijd en deskundigheid. De KOPP-richtlijn en de Kindcheck worden hierdoor nog weinig systematisch uitgevoerd. Gemeenten zijn soms wel op de hoogte van deze lacune, maar vinden dit de verantwoordelijkheid van de professionals en zorgaanbieders en spreken deze er niet op aan wanneer blijkt dat niet gewerkt wordt volgens deze kwaliteitsstandaard. Omgekeerd zijn professionals afwachtend als zij tegen gebrekkige invulling van randvoorwaarden aanlopen om de zorg te kunnen bieden en gaan daarover niet in gesprek met de gemeente. Daarom is een belangrijke aanbeveling: ga als stakeholders met elkaar in gesprek wanneer over en weer knelpunten worden ervaren. En een aanbeveling voor gemeenten is: neem deze omvangrijke risicodoelgroep op in het lokaal beleid en voer de regie, wijs ambassadeurs aan et cetera. Er is nog veel werk aan de winkel. Gelukkig kwamen ook mooie succesvoorbeelden naar voren in de rondgang! Zie daarvoor de nieuwe Handreiking www.koppkvo.nl voor gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en naasten. Daar is ook het evaluatierapport ‘Rondgang in de KOPP/KVO-praktijk’ (van der Zanden, Haverman, Van der Poel, 2016) te downloaden."

Kijk voor meer informatie op Koppkvo.nl

Maak kennis met Rianne op Kennisnet Jeugd:

Rianne van der Zanden
Functie: Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: Trimbos-instituut
Wat fijn dat je jouw bijdrage wilt geven! Om dat te doen dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Functie(s): Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Organisatie: Trimbos-instituut
Sector / werkveld: (onbekend)
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord