VERVE - Overijssel

jeugdbeschermers in vrijwillige samenwerking met gezin

Samenvatting

Gezinnen die met meerdere grote problemen kampen, kunnen in Enschede terecht bij teams van wijkcoaches met verschillende achtergronden in de zorgsector. Ook Jeugdbescherming Overijssel (voorheen Bureau Jeugdzorg) levert daarvoor beroepskrachten. De wijkcoach blijft in dienst bij hun moederbedrijf, maar opereert in de wijk onder aansturing van een teamleider in dienst van de gemeente. De beroepskracht krijgt een hoge mate van zelfbeschikking om samen met het gezin een plan te maken.

Wat levert het op?

Uit de gegevens van het kwantitatieve onderzoek kan voorzichtig de conclusie getrokken worden dat het werken volgens VERVE in 2012 voor een deel de gewenste resultaten laat zien. Er zijn aanwijzingen dat het aantal kinderbeschermingsmaatregelen afneemt. In 2012 is het totale aantal aanmeldingen bij de Toegang gestegen ten opzichte van 2011, maar dit heeft geen stijgend effect gehad op de instroom bij de Raad en bij de Jeugdbescherming. Sterker nog: er is daar sprake van een daling. Het lijkt Jeugdbescherming Overijssel dus te lukken om veel zaken in het vrijwillige kader op te lossen. Daarnaast blijkt uit het kwalitatieve onderzoek dat VERVE concrete handreikingen biedt om te komen tot afspraken om een OTS (eerder) op te heffen.

Hoe is de opzet?

Enschede is een van de plaatsen waar wordt gewerkt met de nieuwe aanpak van Jeugdbescherming Overijssel: Veiligheid en regie voor elk (VERVE). Bij VERVE staat de veiligheid van het kind voorop. Maar, zo is de overtuiging, die is het best gediend als de cliënt en zijn netwerk zoveel mogelijk zelf de regie hebben over de oplossing van de opvoedproblemen en veiligheidsvraagstukken. Eigen kracht is een middel om dat te realiseren.

Wat werkt goed? Wat kan beter?

  • Het onderzoek leverde een aantalaandachtspunten op. In de praktijk zaten bijvoorbeeld maar in beperkte mate mensen uit het netwerk van ouders bij gesprekken ten behoeve van informatie en feitenuitwisseling. Een aantal geïnterviewde ouders gaf aan dat zij graag familie of andere ondersteuning uit het netwerk (eerder) in het traject hadden willen betrekken.
  • Een ander aandachtspunt is ook het vasthouden van het denken in termen van ontwikkeling en verandering. Er zijn echter tekenen die erop wijzen dat hier nog de nodige aandacht aan besteed moet worden. Bijvoorbeeld het feit dat sommige plannen onvoldoende voorzagen in een concrete afschalingsprocedure.

Wat kost het?

VERVE is een project van Jeugdbescherming Overijssel, William Schrikker Groep, Raad voor de Kinderbescherming, Eigen Kracht Centrale. Sinds september 2014 zijn ook het Leger des Heils en het SGJ betrokken bij VERVE. VERVE wordt ondersteund door de provincie Overijssel.

Vragen?

Heb je een vraag of opmerking, of wil je een ervaring delen?
Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker

Interessante benadering van de jeugdbescherming; mooi dat een benadering als een Eigen Kracht-conferentie meer geïntegreerd is in de professionele hulp en dat zo gezocht wordt hoe ouders en kinderen samen met hun sociale netwerk tot een oplossing van de problemen kunnen komen.
Ik zie in de jeugdbescherming wel een spanningsveld tussen enerzijds het recht op autonomie en regie voor het gezin (of de ouders) en anderzijds het recht van het kind op een veilige plek om op te groeien (Verdrag voor de Rechten van het Kind).

Dit spanningsveld doet zich bij uitstek in de jeugdbescherming voor, omdat je te maken hebt met een kwetsbare groep (kinderen) die niet of maar ten dele voor zichzelf kan opkomen. Dan wordt het een heel ander verhaal dan wanneer je te maken hebt met mondige volwassenen waar je van vraagt om naar eigen oplossingen met hun netwerk te zoeken. Kinderen hebben ook bescherming nodig. Hoe ga je daarmee om als ouders niet in staat blijken dat te bieden of zelfs de bron van onveiligheid zijn? In sommige situaties staan de rechten van ouders en kinderen hierin lijnrecht tegenover elkaar.

In hoeverre geef je ouders het recht zelf te beslissen hoe zij de problemen in hun gezin aanpakken als een kind daar (mogelijk) gevaar loopt, met als mogelijk gevolg een bedreigde ontwikkeling of langdurige psychische problemen? Waarover mogen ouders in dergelijke situaties zelf over beslissen? En wanneer zijn we als hulpverleners kinderen verplicht in hun belang in te grijpen en hun veiligheid en ontwikkeling te waarborgen? En welke mogelijkheden hebben hulpverleners om ook in een situatie waarin zij besluiten in te grijpen de ouders mogelijkheden te bieden met eigen oplossingen te komen?

Adviseur

Veiligheid voor het kind kan in bijna alle gevallen samengaan met regie over de oplossingen bij de ouderste en de mensen uit de omgeving van kind en gezin. In de praktijk van Signs of Safety wereldwijd, en in de praktijk van Verve de afgelopen jaren komt t zelden voor dat ouders niet in staat zijn samen met mensen uit hun omgeving te komen tot goede oplossingen. Binnen Jeugdbescherming dienen de oplossingen die ouders en de mensen rond kind en gezin aandragen altijd te voldoen aan de eis dat deze oplossingen resulteren in duurzame veiligheid en ontwikkeling van het kind. Over deze eisen, de voorwaarden waaraan n goed veiligheidsplan dient te voldoen voert de Jeugdbeschermer de regie. Eigen Kracht betekent binnen Verve dat ouders en de omgeving van het gezin maximaal geactiveerd worden verantwoordelijkheid te nemen voor het bedenken en uitvoeren van eigen oplossingen binnen kaders zoals gesteld door de Jeugdbeschermer en dat de JBer ook toeziet op de uitvoering van het plan en de met oog op veiligheid en ontwikkeling van het kind gewenste concrete resultaten. Zo gaan Eigen Kracht en Bescherming van het kind hand in hand

In de aanpak van Verve staat de veiligheid van kinderen altijd voorop. Ik kan mij dus aansluiten bij de opmerkingen van Marijke. Cora noemt in haar reactie dat er een spanningsveld zou bestaan tussen het recht op eigen regie van de ouders en het recht van een kind om op een veilige plek op te groeien. Daarbij wordt aangehaald dat kwetsbare kinderen maar ten dele voor zichzelf kunnen opkomen. In de praktijk verwachten we gelukkig ook niet van kinderen (kwetsbaar of niet) om voor zichzelf op te komen. Dit wordt gebruikelijk gedaan door de ouders. Daar waar dit niet lukt en de situatie niet veilig blijkt voor de kinderen wordt de jeugdbescherming betrokken. Binnen Verve wordt er altijd gekeken naar de sterke krachten die in de omgeving van het kind aanwezig zijn. De kring van mensen die zich verantwoordelijk voelen voor en echt betrokken zijn op de veiligheid van het kind wordt daardoor vergroot waardoor het kind veiliger is in het dagelijks leven. Dit kan gebeuren door middel van een Eigen Kracht-conferentie.

Alle mensen die het belangrijk vinden dat het goed gaat met het kind, worden uitgenodigden besluiten mee in de Eigen Kracht conferentie. Na het voorbereidend werk van de onafhankelijk EK-coördinator blijken er gemiddeld 13 mensen mee te willen denken over de veiligheid van het kind. (familieleden, vrienden, kennissen, ouders van vriendjes van het kind etc én professionals) De hulpverlening geeft duidelijk de zorgen aan, maar ook de voorwaarden waaraan het plan moet voldoen wil het acceptabel (veilig genoeg) zijn voor de jeugdbeschermer. De betrokkenen besluiten vervolgens samen wat er nodig is voor het kind. Pas wanneer het veilig genoeg is kan een ondertoezichtstelling worden voorkomen.
Soms besluit de omgeving samen met de ouders dat er juist wel een ondertoezichtstelling nodig is, dat het kind (tijdelijk) elders gaat wonen of dat ze anders met de hulpverlening samen gaan werken. Wanneer bijvoorbeeld het contact tussen ouders en gezinsvoogd voorheen stroef verliep, kiest de groep er soms voor dat iemand anders de contactpersoon wordt.

Ook blijkt soms dat de omgeving genoeg oplossingen heeft en dat er, eventueel met ondersteuning van hulpverlening, geen gedwongen maatregel (meer) nodig is om het kind veilig te krijgen en te houden. Het samengaan van regie bij het netwerk en jeugdbescherming kan dus op een veilige manier, zolang er wordt samengewerkt met alle mensen die betrokken zijn op de veiligheid en niet alleen de ouders. Echt verbazend is dit niet, want de oorsprong van Eigen Kracht-conferenties ligt in de jeugdbescherming in Nieuw Zeeland. Het besluitvormingsmodel is juist ontwikkeld om in situaties waar het erom spant zowel de veiligheid als de regie te waarborgen.

Organisatie: Nederlands Jeugdinstituut
Functie: Onderzoeker / wetenschappelijk medewerker
Sector / werkveld: Onderzoek en advies
Organisatie: Van Montfoort
Functie: Adviseur
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord