Viersprong: twee interventies vergelijken

Praktijkvoorbeeld kosteneffectiviteit

Samenvatting

Dit voorbeeld illustreert hoe de kosteneffectiviteit van interventies te berekenen is. Daartoe moeten zowel de kosten als de effecten in kaart worden gebracht. In de gezondheidszorg worden kosteneffectiviteitsanalyses al gebruikt om de kosten van interventies af te wegen tegen de effecten. Deze aanpak is ook bruikbaar in de jeugdsector, maar wordt daar nog nauwelijks toegepast. Het Viersprong Institute for Studies on Personality Disorders (VISPD) heeft onderzocht hoe een kosteneffectiviteitsanalyse kan worden gemaakt van twee interventies voor een vergelijkbare doelgroep. In dit voorbeeld worden de systeeminterventies Functionele Familie Therapie (FFT) en Multi Systeem Therapie (MST) gebruikt.

Wat levert het op?

FFT en MST zijn beide ontwikkeld voor jongeren met ernstige, veelal antisociale gedragsproblematiek of delinquent gedrag uit gezinnen waar bovendien forse opvoedingsproblemen spelen. Omdat deze systeeminterventies zich richten op de jongere en zijn gezin en omgeving, is het relevant niet alleen bij de jongere, maar bijvoorbeeld ook bij de ouders kosten en effecten in kaart te brengen.

Hoe is de opzet?

Het VISPD werkt aan een methode om kosteneffectiviteitsanalyses te maken in de jeugdsector. Het is nog niet mogelijk om de vergelijking van FFT en MST concreet uit te werken; daarvoor zijn nog niet genoeg gegevens over de kosten en effecten beschikbaar. Dit voorbeeld kan wel illustreren hoe een kosteneffectiviteitsanalyse in het algemeen werkt.

Per interventie moeten in ieder geval de volgende gegevens in kaart worden gebracht.

 

 

Hoe te meten?

Belangrijk

Kosten

 

 

Kostprijs van de interventie

Berekend vanuit bijvoorbeeld de zorgadministratie

Standaardtarieven, zoals diagnose-behandelcombinaties (dbc's), geven weer wat een interventie oplevert, maar niet altijd wat de uitvoering werkelijk kost

Zorggebruik naast de interventie

Vragenlijsten over het zorggebruik van jongeren en ouders en gegevens van verzekeraars kunnen het aantal bezoeken aan zorgverleners weergeven. Een standaard kostprijs van een bezoek aan bijvoorbeeld de huisarts of de psycholoog is op te zoeken in de handleiding voor kostenonderzoek (2010)

 

Het gaat om kosten binnen én buiten de zorg die relevant zijn voor de situatie van de jongere, zoals contacten met de huisarts of de gezinsvoogd, maar ook met de politie

Effecten

 

 

 

Een vragenlijst of vraag waarmee het effect van de interventie wordt gemeten

Deze uitkomstmaat moet voor de interventies gelijk zijn. Voor de vergelijking van MST en FFT is gekozen voor criminaliteitsvrije jaren (Criminal Activity Free Years; CAFY)

Wat werkt goed? Wat kan beter?

Als een nieuwe interventie op kosten en effecten vergeleken wordt met een bestaande interventie, zijn vier uitkomsten mogelijk.

Er is geen directe aanleiding om een kosteneffectiviteitsanalyse te doen als de nieuwe interventie goedkoper en effectiever of juist duurder en minder effectief is. Maar als de nieuwe interventie zowel duurder als effectiever is, moet de afweging gemaakt worden of de betere resultaten de hogere kosten rechtvaardigen. In de gezondheidszorg worden economische evaluaties al gebruikt ter ondersteuning van de besluitvorming rond bijvoorbeeld het vergoeden van zorg of medicatie.

Wat kost het?

De verschillen in kosten en effecten worden tegen elkaar afgezet in een zogenaamde kosteneffectiviteitsratio. Het verschil in kosten tussen de interventies wordt afgezet tegen het verschil in effecten, bijvoorbeeld de gewonnen criminaliteitsvrije jaren. Dit maakt duidelijk wat een criminaliteitsvrij jaar zou kosten als de nieuwe interventie wordt ingezet. Het is aan de budgethouder, bijvoorbeeld een gemeente of overheid, om te bepalen of hij bereid is die prijs te betalen.

Aandachtspunten
  • Een onderlinge vergelijking is alleen mogelijk als interventies zich op vergelijkbare doelgroepen richten, zoals MST en FFT in dit voorbeeld.
  • Niet alleen het zorggebruik van de jongere, maar ook dat van ouders of andere betrokkenen kan relevant zijn voor de vergelijking.
  • Naast zorggebruik kunnen ook andere kosten meegenomen worden; naast criminaliteitsvrije jaren kunnen ook andere effecten zichtbaar zijn.
  • Het is belangrijk te zoeken naar een generieke uitkomstmaat, zodat de effecten van interventies onderling vergeleken kunnen worden.
Meer informatie

Voor vragen, meer informatie of eventuele consultatie kunt u contact opnemen met onderzoeker/promovendus Hester van Eeren, hester.van.eeren@deviersprong.nl, (088) 76 56 200.

Voorbeeld van kosteneffectiviteitsanalyse

Schawo, S.J., van Eeren, H., Soeteman, D.I. en anderen (2012). Framework for modelling the cost- effectiveness of systemic interventions aimed to reduce youth delinquency. Journal of Mental Health Policy and Economics, 15: 187-196.

Vragenlijst zorggebruik

Bouwmans, C. en anderen (2012). Handleiding Vragenlijst TiC-P voor kinderen (bestelinformatie). Rotterdam, iMTA, Erasmus Universiteit Rotterdam (www.imta.nl).

Hakkaart, L., Tan, S.S. en Bouwmans, C.A.M. (2010). Handleiding voor kostenonderzoek. Methoden en standaard kostprijzen voor economische evaluaties in de gezondheidszorg (pdf). Amstelveen, College voor zorgverzekeringen (CVZ).

Algemene literatuur/richtlijnen

Pomp, M., Schoemaker, C.G. en Polder, J.J. (2014). Op weg naar maatschappelijke kosten-batenanalyses voor preventie en zorg (pdf). Bilthoven, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Richtlijnen voor farmaco-economisch onderzoek (pdf), geactualiseerde versie (2006). Diemen, College voor zorgverzekeringen.

Rutten-van Mölken, M., Uyl-de Groot, C. en Rutten, F. (red.) (2010). Van kosten tot effecten. Een handleiding voor economische evaluaties in de gezondheidszorg. Amsterdam, Elsevier Gezondheidszorg.

Contact

Organisatie: De Viersprong, VISPD
Naam: Hester van Eeren

Vragen?

Heb je een vraag of opmerking, of wil je een ervaring delen?
Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord