Menu

Lindenhout: van residentiële zorg naar wonen in gezinnen

Praktijkvoorbeeld kosteneffectiviteit

Samenvatting

Kosteneffectiviteit binnen de organisatie: vervanging van dure, residentiële plaatsingen door plaatsing in pleeggezinnen of gezinshuizen. Lindenhout halveerde voor de betreffende doelgroep de kosten van de hulpverlening, terwijl de kwaliteit beter is.

Wat levert het op?

De orthopedagogische behandelgroep van Lindenhout is bedoeld voor kinderen van 6 tot 12 jaar met complexe sociaal-emotionele of gedragsproblemen die zijn ontstaan onder invloed van kind-, gezins- en omgevingsfactoren. De problemen spelen meestal in het gezin, op school, in de vrije tijd en in het contact met leeftijdsgenoten. Ook kunnen de kinderen specifieke stoornissen hebben, zoals hechtingstoornissen, ADHD, autismespectrumstoornissen of gedragsstoornissen.

Hoe is de opzet?

Medio 2008 telde Lindenhout in Arnhem en Apeldoorn zes behandelgroepen voor jonge kinderen, met in totaal 48 bedden. De gemiddelde verblijfsduur van kinderen in de behandelgroepen was ruim 24 maanden. Uit intern onderzoek bleek dat de belangrijkste oorzaak van die lange verblijfsduur de beperkte mogelijkheid van uitstroom was. Plaatsing in een pleeggezin lukte bij deze doelgroep vaak niet en de wachttijd voor gezinshuizen bedroeg meer dan twee jaar. In het licht van de wetenschap dat elke residentiële behandeling die langer duurt dan acht maanden weinig meer toevoegt of zelfs contraproductief wordt, is langdurig verblijf ongewenst. 'Behandeling' wordt dan wonen, maar wonen in een behandelsetting is niet goed voor kinderen.

Sinds 2009 is het aantal behandelgroepen afgebouwd van zes tot één. Deze laatste groep zal in 2015 sluiten. Lindenhout vervangt de groepen door een zorgmix met ambulante interventies, verblijf in een alternatieve gezinsvorm en pleegzorg.

Verschillende maatregelen maakten het afbouwen van het aantal behandelgroepen mogelijk. Een belangrijke en direct succesvolle maatregel was de combinatie van:

  • Verkorting van de gemiddelde doorlooptijd van 24 naar 9 maanden, door expliciete sturing op uitstroom. De beoogde verblijfsduur wordt opgenomen in het behandelplan en steeds bevestigd in gesprekken met het kind, de ouders en andere betrokkenen.
  • Creatie van uitstroommogelijkheden door het openen van gezinshuizen, waar vier kinderen wonen bij professionele opvoeders.

Naast deze logistieke optimalisatie is gewerkt aan het verminderen van de instroom in de behandelgroepen, door meer intensieve ambulante hulp bij ouders thuis, in gezinshuizen en bij pleeggezinnen. In een aantal gevallen kon de behandelgroep worden overgeslagen en was plaatsing in een gezinshuis mogelijk of kon het kind naar een pleeggezin. Ook dit flankerend beleid blijkt effectief.

Wat werkt goed? Wat kan beter?

Bij een gelijkblijvend aantal geholpen kinderen zijn de kosten van de hulp gedaald, doordat de kinderen eerder naar een gezinshuis of pleeggezin konden. Aangenomen wordt dat de doelgroep globaal dezelfde is, maar dit is niet systematisch geëvalueerd.

Wat kost het?

Een waardevol effect op zich is het normaliseren van het wonen: gezinshuizen zijn kleinschalig, kinderen leven er een gewoon leven, ze krijgen veel persoonlijke aandacht van steeds dezelfde opvoeders en ze hebben een plek waar ze kunnen blijven. Dit kan een behandelgroep niet bieden.

Met een grote groep kinderen en hun ouders en gezinshuisouders zijn gesprekken gevoerd over de overgang van behandelgroep naar gezinshuis. Hun uitspraken bevestigden dat de overgang naar gezinshuiszorg een goede keuze was. Illustratief is een ander, kleinschalig onderzoek bij Lindenhout in 2014. Kinderen in een leefgroep stelden de vraag hoe ze zo snel mogelijk naar een betere plek zouden kunnen, terwijl kinderen in een gezinshuis juist graag op hun plek wilden blijven.

De resultaten voor de kinderen zijn meer kalmte, meer aandacht, minder gedoe met andere kinderen, meer het gevoel thuis te zijn en van daaruit meer balans en een beter ontwikkeling van het kind. De resultaten op de lange termijn zijn onbekend. Op basis van het voorgaande zijn de verwachtingen van Lindenhout echter positief.

Kostenbesparing

Door de ombouw van behandelgroepen naar gezinshuizen is een aanmerkelijke kostendaling gerealiseerd. De oorspronkelijke kosten van 48 plekken in behandelgroepen zijn te ramen op 4,8 miljoen euro per jaar.

In 2014 werd dezelfde doelgroep één jaar lang geholpen met de volgende hulpmix:

Hulpvorm

Aantal plekken x jaarprijs

Kosten op jaarbasis

Gezinshuis

28 x   € 56.000

€ 1.568.000

Pleegzorg met extra ondersteuning

12 x   € 20.000

€   240.000

Behandelgroep

 8 x  € 100.000

€   800.000

Totaal kosten

 

€ 2.608.000

De jaarlijkse kosten zijn bijna gehalveerd, terwijl de kwaliteit van de hulpverlening als beter wordt ervaren.

Randvoorwaarden

In extra plaatsen voor uitstroom moet eerst geïnvesteerd worden; pas daarna kan een behandelgroep gesloten worden. Er is dus een periode met dubbele kosten. Als er geen ruimte is voor deze investering kan het besparingspotentieel niet worden benut.

Contact

Organisatie: Lindenhout

Vragen?

Heb je een vraag of opmerking, of wil je een ervaring delen?
Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.
Organisatie: Lindenhout
Functie: Manager
HomeThema'sWerkgroepenDeelnemersOver dit platformUpdatesPrikbordBlogs3 vragen overKalenderPraktijkvoorbeeldenVraag & Antwoord